De totale transparantie die men heden ten dage predikt, is niet zozeer verkeerd omdat het zogezegd tot een Orwelliaans of Huxleyaans (of nog, een Foucauldiaans) panopticon zou leiden. Belangrijker is dat totale transparantie strontvervelend is. Wie niets te verbergen heeft, is gewoon een oninteressant mens. Ik zal zelfs meer zeggen: hij of zij is geen Mens. Niet toevallig dan dat zij die vandaag de dag totale openheid en transparantie aan de man willen brengen dat enkel doen om de totale leegte van hun wezen te verhullen.

"There are no genres, only talents."

- Jean-François Revel

Politiek gejuich vanaf de Zijlijn. Eindelijk kiezen de Engelsen ervoor om te blijven waar ze thuis horen: op hun eiland. Het volk heeft nooit bij Europa gehoord en feitelijk waren ze enkel in de Europese Unie om hun neoreactionaire - eerder nog dan neoliberale - programma erdoor te duwen. Laten we hopen dat daar nu alvast een einde aan komt - hoewel we daar absoluut niet zeker van moeten zijn. Uiteindelijk heb ik te doen met hen, want waar hebben ze nu eigenlijk voor gestemd? Ik denk dat ze het zelf niet weten. Je vermoedt ook dat folkloristische schertsfiguren als Boris Johnson eerder pro-Brexit zijn om te laten zien wat voor stoute jongens ze wel zijn en dan vervolgens leider van hun partij te worden, en dat ze, nu de afscheiding een feit is, niet goed gaan weten waar ze naartoe moeten. Het meest heb ik nog te doen - hoewel niemand medelijden verdient, wegens niet constructief - met de gewone pro-Brexit Brit (die voornamelijk gepensioneerd en laagopgeleid is, het kiesvee aller landen van populisten), die zeer waarschijnlijk niet het minste idee heeft wat de voordelen zijn van eender welke unie. Het zijn voornamelijk zij die nu de zure, en waarschijnlijk zelfs oneetbare, vruchten van de wil van immorele rijkaards en upperclass imperiumnostalgici gaan mogen plukken. De echte les van dit debacle is dan nog maar eens dat het zelden loont om de slecht geïnformeerde en puur op emoties fungerende volkswil ter wille te zijn en dat je de zwijgende onderbuik beter laat doen wat hij zou moeten doen: zwijgen. Ik hoop dat de andere Europese politici er iets uit leren. Hoewel ik voorlopig vermoed dat er nog veel ergere dingen gaan moeten gebeuren alvorens de gehele politieke klasse uit de droom ontwaakt.

Wat je bijna nooit leest in een boekbespreking is hoe de recensent het boek gelezen heeft. Komt waarschijnlijk omdat lezen (behalve misschien voor poëzierecensenten) voor zo iemand een job is, waar boeken toch vooral in een context geplaatst moeten worden. Het valt mij in elk geval op dat ik pakweg de laatste drie boeken van DeLillo bijna proevend gelezen heb (of lees, zoals Zero K momenteel). Toen ik het boek kort na uitgave kocht heb ik zes of zeven hoofdstuken na elkaar gelezen en toen werd me duidelijk dat ik dit boek langzaam (misschien zelfs steeds langzamer) zou moeten gaan lezen. Elk hoofdstuk afbakenen en laten doordringen wat er gezegd, geschreven is (er is wel degelijk een verschil tussen wat een boek zegt en wat het schrijft). Tijdens het lezen nauwkeurig en intuïtief proberen te speuren waarom bepaalde woorden en zinnen een eenheid vormen en andere een verschillende. Waarom staat iets hier en een ander daar. Welke woorden en letters gebruikt de schrijvende. Welke zijn genoeg, welke teveel. DeLillo is voor mij de enige fictieschrijver bij wie dit nog kan (bij Beckett en Blanchot kon dat ook), tegelijk lezen over iets en lezen met iets, de taal zelf.

Brexit, burn-outs, NATO-oefeningen, vluchtelingen, shoot-outs, NMBS-stakingen: allemaal goed en wel. Ondertussen staat, zonder dat je er iets van hebt opgemerkt, Rick Astley opnieuw op nummer 1 in Engeland.

Na de dood van Prince durft The Independent het aan om een artikel te laten verschijnen met de titel "Why so many celebrities are dying in 2016".

Lezen ga ik dat niet, maar enige educated guesses zijn hier wel aan de orde. Een geval van post-religieuze gematria? Het voorbijtrekken van de recent gehypothetiseerde Tiende Planeet? Zijn de in de vorige post vernoemde oeroude Egyptische laserstralen eindelijk in handen gekomen van de programmeurs bij Apple? Of komt men als men alle geboorte- en sterfdata van de recent gestorvenen bij elkaar optelt aan een oplossing van een vergelijking die de zin van The Life of Pablo aan ons, louter stervelingen, openbaart?

Het einde van alle denken is nu echt wel zeer dichtbij.

Zonder enige twijfel de beste op Wikipedia tot nu toe:

"The Conimbricenses were Jesuits who took over the intellectual leadership of the Roman Catholic world from the Dominicans at the end of the 16th century with Ancient Egyptian laser beams."

I'm a sucker for that combination of rigour and playfulness.

- Laurie Anderson

Ik ben het hier vol-ledig eens mee. Lang geleden is dat.

Een nieuwe B

Na (in die volgorde) Ballard, Burroughs, Bataille, Blanchot, Beckett en Bernhard is het nu tijd om Benjamin aan mijn persoonlijk pantheon van Dragers van Waarheid toe te voegen. Momenteel ben ik bijna aan het einde van A Critical Life, de intellectuele biografie van Eiland en Jennings en vanaf de eerste bladzijden weet je dat je met een uitzonderlijke intellegentie te maken hebt. Ik ben er nu al zeker van dat 2016 grotendeels in het teken zal staan van de lectuur van zijn werken. Het heeft er zelfs al toe geleid dat ik al meer dan de helft van zijn Ursprung des deutschen Trauerspiels nu achter de kiezen heb, een moeilijk en ondoorgrondelijk werk, waarvan ik bij eerste lezing niet durf zeggen dat ik het begrijp.

(Een ironisch mooi maar ook wreed detail is dat dat werk deels was geïnspireerd door Carl Schmitts soevereiniteitsleer en dat Benjamin het hem bij verschijnen heeft laten opsturen. Uiteraard kon de verstokte antisemiet die Schmitt, zeker toen toch, was, het niet over zijn hart krijgen om hem een bericht terug te sturen. Bij Schmitts overlijden werd - haast natuurlijk, zou ik durven zeggen - een volledig geannoteerde Ursprung in zijn persoonlijke bibliotheek teruggevonden.)

Het belangrijkste is, zoals steeds wanneer je een denker en schrijver van dat onvergelijkbare kaliber ontmoet, dat je nieuwe manieren van zien, horen en begrijpen aangeleerd krijgt, terwijl tegelijk vermoedens die al heel lang ondergronds in je cerebellum sluimerden door 's mans pregnante en nauwkeurige omschrijvingen nu naar de oppervlakte van je denken worden gestuwd. Het moet er uiteindelijk toe leiden dat ik een nu al veel te lang uitgestelde taak ga moeten volbrengen, namelijk het onder de knie krijgen van de Duitse taal. Een titanenopgave, maar een die zich elke dag op mijn reis door de literatuur meer en meer opdringt. Franse en Engelse vertalingen zijn allemaal wel goed en wel, maar een confrontatie met iemands denken in het originele kader is een wereld van verschil.

De grootste aantrekkingskracht van Benjamin is wellicht voor mij dat de man in echt alles geïnteresseerd was. Vreemd genoeg - of juist niet - heeft dat er toe geleid dat hij ondanks vriendschappen met Scholem, Adorno en Brecht tijdens zijn leven nauwelijks begrepen werd en ergo zijn literair bestaan grotendeels in de marge heeft moeten doorbrengen, net omdat hij altijd mordicus (en ook dat kon hij onderbouwen) weigerde om zich in een hokje te laten duwen en zijn interesses te bundelen in een specialisatie. Hij was de man die altijd tussen twee stoelen viel en in tegenstelling met de rigide denkstructuren van zijn tijd- en lotgenoten de paradoxen net opzocht, in plaats van deze als onoverkomelijk te beschouwen. Tijdens en na de Nazimachtsgreep leefde hij dan ook van niet meer dan aalmoezen van gulle gevers en tijdelijke opdrachten waar hij zelf nauwelijks achter stond. Zijn grote productie is daar misschien wel een rechtstreeks gevolg van. Het tekent hem bovendien dat de kwaliteit van de stukken die hij puur om te overleven moest schrijven bijna elke hedendaagse criticus in de schaduw stellen.

Het laatste stuk van de biografie, die Benjamins langzame wegzinken in depressie en andere aan de ziel knagende ziektes beschrijft (waarvan honger en dorst vaak niet de minste waren) is van zo'n grote treurnis dat ik soms nog amper de moed had om door te lezen, vooral ook omdat je weet dat alles eindigt in een anonieme hotelkamer met het nemen van zijn eigen leven. Het zegt ook veel over zijn zogenaamde medestanders van de latere Frankfurter Schule (Adorno, Horkheimer), die zich daarna voor toch minstens een deel op zijn denkbeelden hebben gebaseerd, dat ze zijn immigratie naar Amerika zo lang mogelijk hebben uitgesteld omdat ze zijn intellectuele rivaliteit in hun onstabiele positie van émigrés daar niet konden hebben. Het zat Adorno overigens ook niet lekker dat zijn echtgenote Gretel een van de hardnekkigste correspondenten en steunpilaren van Benjamin was. Horkheimer maakte dan weer deel uit van de fractie op de universiteit van Frankfurt die Benjamins Ursprung afwees als doctoraat en heeft dat tijdens Benjamins leven laf nooit durven vertellen. De kleinheid van mensen uit zich vooral tegenover de waarlijk groten. Het heeft mijn intuïtieve antipathie tegenover de Frankfurter Schule, die ik op zijn minst gedeeltelijk verantwoordelijk houd voor de linkse uitwassen die nog tot op vandaag doorgaan (zie ook Habermas' vete met Sloterdijk) er zeker niet minder op gemaakt.

Omdat zulke openbaringen nooit op zichzelf staan wil het toeval dat ik gisteren ook het doctoraat van Lieven de Cauter, De Dwerg in de Schaakautomaat - Benjamins Verborgen Leer voor een tamelijk zacht prijsje op de kop heb kunnen tikken. Waarna ik een straat verder op Benjamins eigen Lumière pour Enfants stootte, een transcriptie van zijn radio-uitzendingen voor kinderen (Jostein Gaarder mag zich diep schamen tegenover Sophie als je die stukken leest). Het is gelukkig niet altijd kommer en kwel.

Niettemin stemt het toch zeer droevig dat het bijna vijfenzeventig jaar na Benjamins dood nog altijd niet mogelijk is om dat soort wijdvertakkende stukken, die culturele kritiek, filosofie en theologie in elkaar vlechten, aan pers en academia te slijten. Ik zou zelfs durven stellen dat met de huidige steile neergang van de cultuur en de immer voortschrijdende verarming van het ervaringsleven - die overigens al in de jaren dertig van de vorige eeuw door Benjamin werden voorvoeld - zulke methodes en schrijftranten in de nabije toekomst nog verder terrein gaan verliezen.

2015 in Muziek

Hoewel ik zoals altijd in 2015 veel uitstekende muziek heb mogen aanhoren (gewoon omdat ik nu eenmaal ontzettend veel muziek luister), ben ik er voor het eerst niet in geslaagd om tien platen te nomineren die ik dit jaar de moeite waard vond. Veel ietwat interessante en vaag behaaglijke, maar niet uitzonderlijke platen: zo heb ik er heel veel gehoord. Het waren meestal juiste deze die het bij de meeste critici - of wat daar nog voor doorgaat - tot plaat van het jaar hebben geschopt. Ik vond ze overhypet, overschat en - een gewone gang van zaken in 2015 en vorige jaren - in het spotlicht gekatapulteert om de verkeerde redenen. Jlin's Dark Energy, zowat overal luid tot plaat van het jaar uitgeroepen, slaagde erin om footwork en juke van alle passie en sex te ontdoen. Visionists Safe, waarvan ik op basis van 's mans twee voorgaande ep's veel had verwacht bleek een herhalingsoefening. Hetgeen ook geldt voor Basinski's The Deluge. Zelfs de samenwerking van Fennesz en King Midas Sound kon amper op tegen het monumentale meesterwerk dat Kevin Martin vorig jaar op zijn conto schreef. De nieuwe Sunn 0)))? Wederom getapt uit hetzelfde vaatje. Het ergste nog was oude held Kode9, die met Nothing een gewoonweg vervelende plaat afleverde. Voor zoiets bestaan geen excuses. De nieuwe Carter Tutti Void was ook al een teleurstelling, met een ontzettend lelijk geluid erbovenop. Prurients Frozen Niagara Falls was bombastisch en extreem, maar ook weinig meer dan dat. En zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. 2015 was vooral het jaar van de teleurstelling en ontmoediging.

Het is dan wellicht geen toeval dat een groot deel van de muziek die ik dit jaar heb gekoesterd bestond uit oud werk. De overdonderende hoeveelheid Soundcloudtracks die Richard D. James dit jaar gratis aan de wereld prijsgaf was een goudmijn aan inventie en originaliteit en ik vond het meeste van dat archiefmateriaal vele malen beter dan Syro en de twee nakomers waar hij dit jaar mee op de proppen kwam. Bovendien belooft deze schat nog vele jaren luisterplezier.

De selectie die Trevor Jackson met Science Fiction Dance Hall maakte uit onvermoed spannend en onterecht halfvergeten On-U Sound-materiaal heeft dit jaar denk ik het meeste uit de luidsprekers geknald. Adrian Sherwood was en is een pionier en een held. Ook mooi was dat meer dan twintig jaar later, en na het overlijden van John Balance en Peter Christoperson, nu eindelijk de bedoelde mix van Backwards van Coil, ooit geprojecteerd als opvolger van Love's Secret Domain, het licht heeft mogen zien.

Als ik het dan heb over de platen die daadwerkelijk op 2015 gedateerd kunnen worden is zeker de gezongen terugkeer van Jim O'Rourke het evenement van het jaar. Simple Songs is een zeldzame parel van een plaat: rijk gearrangeerd, puntgaaf afgemixt en met scherpe teksten waarin de man zichzelf niet spaart. Wat wil een mens feitelijk meer? Een voldragen meesterwerk zoals je ze nog zelden tegenkomt.

Van de nieuwe lichting jonge rockhonden heb ik alleen het chaotische maar verschroeiende Holding Hands with Jamie van Girl Band onthouden. Ware jeugdige Sturm und Drang met gitaarnoise en monotoon-cynische zang die het beste van Sonic Youth en The Fall in herinnering brengt. Gewoon lekker rammen en roepen met het volume op elf.

Qua electronica was de oogst toch wel zeer teleurstellend dit jaar. Daarvan heb ik de stompende en ultra-opwindende studiosessie van EEK - Islam Chipsy et consortes - onthouden. Na enkele niet minder explosieve live opnames herinnert Kahraba je eraan dat Egypte en Cairo naast brutale dictaturen en fundamentalisme ook fantastische muziek kan voortbrengen die moeiteloos aansluit op courante vernieuwingen zonder de eigen wortels te verloochenen. Electro Chaabi heerst! Ook origineel was The Swedish Congo Record van Peder Mannerfelt, die besloot om The Belgian Congo Records Of The Denis-Roosevelt Expedition over te doen met post-2000 technologie en daarbij niet in de val van de hyperrealiteit trapte.

Mijn elektronische plaat van het jaar is echter het bevreemdende, beklemmende, ronduit verbluffende Communion van Rabit, een plaat die klinkt als de muziek die weerklinkt op de verlaten planeet die de soldaten van Aliens gaan verkennen. Wellicht de soundtrack die gered wordt van een nog pingende harde schijf als buitenaardsen ooit op bezoek komen op een volledig van menselijke wezens gezuiverde planeet Aarde. Een van de weinige platen die klinkt als zijn tijdperk, waarin de technologie de ziel van de soort die haar heeft voortgebracht langzaam maar zeker aan het kannibaliseren is.

Ten laatste waren er drie platen die nauwelijks boven de stilte uitstijgen, maar misschien net daarom zoveel indruk vermochten te maken. Akira Rabelais laat op zijn versie van Harold Budds The Little Glass weer eens horen wat voor een volslagen uniek en gevoelig artiest hij wel is. Philip Jecks Cardinal is pure ambientmagie die oscilleert tussen gloeiende extase en onderhuidse horror. En AMM'ers John Tilbury & Keith Rowe twijfelen op Enough Still Not To Know drie cd's lang tussen stilte, muziek en louter gebaar, zoals het pure poëzie betaamt.

(...) we must remember that there was thinking before the right and before the left, and there will be thinking after (...)

"Technology is disruptive because the pace of its evolution and its transfer to society (so-called “innovation”) has become extremely rapid, causing what Bertrand Gille called the social systems (law, education, political organization, forms of knowledge, and so on) to always arrive too late. Now, it might be objected that, as Hegel said, the owl of Minerva flies only at dusk — and hence that philosophy has since long ago always arrived too late. Certainly. But I believe that today, in this disruption, this lateness is unsustainable and irrational, and that it must be in advance overthrown, not by rejecting technology, that is, exosomatization, which could only be purely illusory, but by elaborating a new politics (...)."

Geen Murakami-fan maar dit is zeer subtiel.

De gedachte daarna: Wat zegt het over Engeland dat ze deze twintig schijtplaten in de hitparade schieten?

De gedachte dáárna: Wat zegt het over The Quietus dat ze deze man zijn tijd verspillen met zulke onmuziek?

In elk geval zou ik, na onder dwang naar deze hoop stront te hebben moeten luisteren, voor de rest van mijn leven in een lang grijs gewaad een Zentuin gaan harken.

Opeens blijk je dan toch wakker geworden te zijn in de Geschiedenis . Mensenmassa's stromen Europa binnen. Meer dan een millennium na de ondergang van het Romeinse Rijk. Eindelijk beweging in die gevaarlijk traag pompende aderen van het Avondland. Krijgt die ouwe Spengler toch nog gelijk. Interesting times. 

De wereldeconomie gaat dit jaar maar 3,1% groeien. Mooi zo! Ik zal pas blij zijn als hij helemaal niet meer groeit en we eindelijk eens gaan beseffen dat eindeloze groei niet langer een hanteerbaar concept is op een eindige planeet. Dat Elon Musk en Bill Gates, liefst vergezeld van de hele politieke klasse en het Wall Street gespuis (en als het even ook een plaatsje vrij houden voor Bono), gerust in een elektrische raket bestuurd door Windows 37 naar Mars vliegen en ons arme stervelingen hier achterlaten. Zijn we tenminste af van dat gezeik over Beter, Sneller, Groter en Meer.

"Grown adults, people who can tie their own shoes and are allowed to walk in traffic, seriously believe that we're walking a tightrope between existential risk and immortality.
Some of them are the most powerful figures in our industry, people who can call up Barack Obama about the dangers of nanotechnology, and Obama has to say “Michelle, I need to take this.”
“Barack, it is three o'clock in the morning."
“I know, but this guy is scared of sentient artificial intelligence and he's a huge contributor.”
And then Obama just has to sit there and listen to this shit."

"Tech culture is like a deadbeat who lives on your basement sofa. You ask him:
“When are you going to do all those things you promised?”
“Oh, wait until everyone has a computer.”
“They do.”
“Okay, I mean wait until they're all online. ”
“They are. Why isn't the world better?”
“Well, wait until they all have smartphones... and wearable devices,” and the excuses continue.
The real answer is, technology hasn't changed the world because we haven't cared enough to change it."

Absoluut prachtig stuk.

"(...) He Weifang, a law professor from Beijing, put it succinctly: “As an organisation, the Party sits outside, and above the law. It should have a legal identity, in other words, a person to sue, but it is not even registered as an organization. The Party exists outside the legal system altogether.” (Richard McGregor, The Party, London: Allen Lane 2010, p. 22)" (via)

Et voilà, daar heb je Agambens definitie van soevereiniteit. 

Ik ga het blijven zeggen tot ik er bij neerval: Meer Agamben lezen, mensen!

(Ik ben zoals men weet geen Zizek-fan, maar zijn opmerking in het artikel dat Griekenland momenteel de keuze heeft tussen een militaire of een neoliberale dictatuur is, hoewel niet noodzakelijk waar, het punt van waaruit er over iets nieuws kan nagedacht worden.)

Net terug van vakantie en ik kan gratis en voor niks de nieuwe Wilco-plaat downloaden. Fijn!

Overigens niks spectaculairs aan. Gewoon een nieuwe Wilco, ergo Tweedy Stardust and The Wilco's from Mars.

Omdat alleen Twitterlafaards hun woorden terugnemen, blijf ik bij onderstaande tirade. Maar nu terug even naar de realist in mezelve. Twee dingen lijken overduidelijk. Wie niet meekan met de Euro moet maar even ineen hoekje gaan grienen en langs de kant blijven staan. Griekenland in de Eurozone houden is dan ook enkel een tijdelijk lapmiddel. In de toekomst, nabij of veraf, gaat het land er hoe dan ook uit. Eerst even volwassen worden, dan zien of je het aankunt.

Wat nog belangrijker is, de waarde van de Euro moet op zijn minst voor een tijd omlaag (een devaluatie dus), samen met - dat is onvermijdelijk - de levensstandaard van de bevolking. Wil het continent in de komende jaren op wereldvlak nog een rol spelen, dan lijkt me dat de enige eerlijke oplossing. Tijd om te beseffen dat als je per se de grote pief wil blijven uithangen, je daar de nodige offers voor moet brengen. Voor velen die zich nu met hun dubbele en driedubbele leningen de koning te rijk wanen in de consumentenhemel gaat dat een koude douche worden. Bijkomend voordeel is dat zo een ingreep die Duitsers een toontje lager gaat laten zingen, want ze profiteren al veel te lang van de economische zwakke Europese landen. Het zou ook verhinderen dat Oost-Europeanen hier schandalig onder de prijs komen werken.

Laat ik er nog een derde niet economisch punt aan toevoegen. Tijd om nieuwe vrienden te maken in India en China. We hebben geen nood meer aan immigratie uit de Maghreb en het Nabije Oosten. Dat brengt zowel economisch, sociaal als cultureel niks op. Over Afrika wil het zelfs nog niet hebben. Als we aan de Grieken verwijten dat ze uit de staatsruif vreten, waarom durven we dat dan niet opleggen aan migranten? Je komt naar hier om te werken en bij te dragen. Anders blijf je maar weg. De plaatsen zijn beperkt. Eerst je eigen land op orde brengen. Hebben onze voorouders ook moeten doen. Om maar te zeggen: Eurasia is de toekomst. We've got the knowlegde, they got the work ethic. Niks dan voordelen. Dus: weg met dat blanke superioriteitsgevoel. Ben je niks mee. Bovendien is er niks beter dan een cultuurshock om de zaken even op een rijtje te zetten.

Klinkt dat allemaal niet politiek correct en veel te rechts? Spijtig.

Dat de Grieken een grotesk stelletje incompetenten zijn en dat corruptie daar meer voorkomt dan het betalen van belastingen, zal allemaal wel waar zijn. Maar ik ben er nog zekerder van dat de Duitsers wraakzuchtige klootzakken zijn. Leren sommige volkeren het dan nooit?

Europa mag dan een droom zijn waar ik nooit in geloofd heb, maar wat we de laatste maanden hebben mogen aanschouwen stoot gewoon tegen de borst op een manier die onder normale omstandigheden tot revolutionair geweld leidt. Was ik een Griek, dan ging ik elk filiaal van DB tot op de grond platbranden.

Jezus, wat een puinhoop is dit Europa! Je bent ondertussen beschaamd een inwoner van dit continent te zijn.