Toch maar even de aandacht vestigen op het nieuwe blog van OMC (die sinds kort Muñoz heet, maar een goed verstaander heeft aan een halve naam genoeg), omdat hij daar mijns inziens relevante en belangrijke vragen over het einde van de muziekgeschiedenis aan de orde stelt. Of hij het met die korte samenvatting eens zou zijn is dan weer een andere zaak. Maar dat is voer voor discussie. (En dan doemt weer die eeuwige droom op dat de commentaarbox onderaan een geschreven stuk een plek voor ware dialectiek zou zijn in plaats van een vrijplaats voor slecht geïnformeerde uit de aars pratende haatkoppen.)

De vraag die waarlijk grote teksten, levensbelangrijke boeken en andere betekenisvolle literatuur moet oproepen is: "Hoe kan ik mijzelf ooit nog verklaren aan iemand die deze tekst niet heeft gelezen?"

(En dan volgt haast natuurlijk de gedachtenstroom: Waarom zou je een ander object nodig hebben om jezelf te verklaren, te definiëren? Is dat echt noodzaak? Is dat hoe een menselijke identiteit werkt?)

Dit is zonder enige twijfel mijn favoriete beeldhouwwerk. Uren heb ik ik hier al naar zitten staren in het Middelheimpark hier in Antwerpen. Ik veronderstel dat het vooral het concept van de profeet (hier even abstractie makend van de traditioneel religieuze component), als de roepende in de woestijn, de verkondiger van ongemakkelijke waarheden, de klaroen van het ethisch reveil, hij die aandringt op het veranderen van leven en denken, dat me fundamenteel aanspreekt.

Nauwelijks verwonderlijk dan dat de figuur van de profeet helemaal uit ons denkkader verdwenen is. Wie durft zich heden ten dage nog een profeet noemen? Profeet is men tegenwoordig, nogal lafjes, alleen nog achteraf, als de trein al van de sporen is gelopen. Voor de rest zijn er enkel nog Cassandra's.

Tragisch ook dat dit werk uit 1933 stamt, het jaar waarop het in Europa helemaal fout begon te lopen, een beetje zoals nu, als ik eerlijk mag zijn.

Een idee heeft men niet. Een idee ontvouwt men, bouwt men op, werkt men uit. De zich tragisch vastgezette gedachte dat een idee hebben genoeg zou zijn is de voornaamste oorzaak van de nagenoeg volledig oninteressante tijd waarin we leven, een tijd waarin elke kikker die zich hard genoeg opblaast al genoeg is voor een paar dagen obscene media-aandacht (of wat bij de meesten voor aan-dacht doorgaat) en de daaraan steeds verbonden nevenobscentiteiten, die zo mogelijk nog oninteressanter zijn dan de originele scheet in een fles. Het niets baart het niets.

Overigens, en dit terzijde (maar toch ook weer niet), mag er ook eens dringend een einde komen aan de weerzinwekkende en zelfvernederende neiging om deze en andere fenomenen op het conto van de 'media', 'de politiek' en andere abstracte entiteiten te schrijven. De samenleving dat ben jij, de politieke figuren heb jij verkozen en de media lees je, kijk je, link je, forward je, tweet je elke dag tot de bits, bytes, jpg's, mp3's en youtube-video's je porieën uitkomen. 

Dus neem verantwoordelijkheid voor de keuzes die je hebt gemaakt (of niet hebt durven maken), stop met narcistisch te kankeren op onbestaande abstracties en werk aan een alternatief, ja, aan een idee dat langer dan zeven seconden kan boeien.

Maar ja, dat zou betekenen dat je de tijd neemt, dat je even stilstaat, even achterom kijkt in plaats van altijd naar voren, dat je weeral driehonderdzevenentachtigduizend vervliegende en nietige modes, hypes en leukigheidjes hebt gemist.

Fight, don't flight.

"Dat de barbaarse positie in het Europa van de twintigste eeuw zelfs door de vertegenwoordigers van de hogere cultuur een tijdlang als richtinggevend werd ervaren, tot een messianisme van de beschavingsloosheid aan toe, ja dat ze zelfs als utopie van het nieuwe begin op de tabula rasa van de ignorantie werd gekoesterd, illustreert de omvang van de beschavingscrisis die dit continent in de afgelopen honderdvijftig jaar heeft doorgemaakt - met inbegrip van de neerwaartse culturele revolutie die in onze regio de twintigste eeuw geheel beheerst en die haar schaduwen vooruitwerpt op de eenentwintigste eeuw."

- Peter Sloterdijk, Je moet je leven veranderen.

"Jezus is het meesterwerk. De dieven zijn de middelmatige werken. Waarom zijn ze daar? Niet om de kruisiging te verheerlijken, zoals sommige onnozele zielen geloven, maar om die te verhullen."

- Roberto Bolaño, 2666.

"There is nobody to whom nothing is sacred because no one can rid themselves of their humanity no matter how desperately they may try"

- Paul Tillich

De Wilde Detectives mag dan een amusant en vlot geschreven boek zijn, in vergelijking met het indrukwekkende 2666 is het niet meer dan een vingeroefening. Ik ben er in geen tijd vierhonderd bladzijden ver in geraakt en kan het amper een half uur laten liggen. Qua opzet is het een combinatie van de zoektocht naar een Duitse schrijver die niemand ooit gezien heeft en een verslag van de moorden op arbeidersvrouwen in Cuidad Juarez (La littérature et le droit à la mort, quoi?). Maar belangrijker is de drukkende sfeer die doorheen het hele boek waait: de sfeer van het armoedige en altijd gewelddadige Mexico (dat een metafoor is voor de wreedheid van heel Zuid- en Midden-Amerika, vermoed ik), alsof een ramp zich voortdurend aankondigt, maar niet wil plaatsgrijpen, een apocalyps waar iedereen op zit te wachten, niet beseffend dat de apocalyps geen gebeurtenis, maar een doorlopend proces is. De atmosfeer ademt woestijnstof, ondraaglijke hitte, de alomtegenwoordigheid van drugs, alcohol, corruptie en uitbuiting. Ik let er wel mee op om de naam Pynchon (voor mij de beste schrijver ooit, met excuses aan Dostojevski) als referentie aan te stippen, maar dit komt wat betreft intensiteit akelig dicht in de buurt (hoewel Pynchon - ik zou zeggen: natuurlijk - duizend keer intelligenter is en honderden keren meer verbeelding heeft dan bijna alle andere schrijvers die ik heb gelezen tesamen). Een kopstoot van meer dan duizend bladzijden. Faut-le faire. Een must voor iedereen die grote literatuur genegen is.

"The problem of an eidos in history, hence, arises only when a Christian transcendental fulfillment becomes immanentized. Such an immanentist hypostasis of the eschaton, however, is a theoretical fallacy."

- Eric Voegelin

Ze mogen al hun Braziliaanse, Japanse en andere versies bijhouden. Dit is de beste versie aller tijden van 'Casa Forte'. Er komt nooit meer een betere.

"La parole a été donnée à l'homme pour cacher ses pensées."

- Stendhal, Le Rouge et le Noir.

"Tous ceux qui savent se taire deviennent des fils des dieux; car c'est en se taisant que naît la conscience de notre origine divine. Les bavards ne seront jamais que des hommes. Mais combien savent se taire! - combien discernent seulement ce que c'est de se taire."

- Kierkegaard, Journal.

"Upon my chest you scratch your name," he surrenders on stunning alt-rock serenade 'Any Way I Can', as a loved one maps his carcass; plots their attack with no sign of remorse; reminds us that the lips we crave conceal bared teeth and baying jaws. Yet still we want them. Redbeard's celebration of love and its ruins embraces this naked truth with a smile, and then it exquisitely adds: devotion is savage; choice is a comfort we rarely have; all we are is in our hearts. Better we are loved at all, and love in any way we can.

Ik ken The Phantom Band alleen van naam en zanger Rick Redbeard al helemaal niet. Maar als je dit leest wil je die plaat toch gewoon horen? Dat noem ik kritiek, dat noem ik een recensie. Spijtig genoeg vind je dat gedrukt nergens meer. Enkel op het net is er blijkbaar genoeg tijd en ruimte om de diepte in te gaan zonder goedkoop sentiment en verwijzingen naar succes en verkoopscijfers. We moeten dringend terug het tragische herontdekken.

Net gezien op een nieuwssite. Mensen die hun reaguursel over een stuk posten onder een ander stuk, omdat ze op het eerste stuk niet kunnen reageren (m.a.w. er staat geen 'reageer op dit stuk' onder - paniek geblazen!).

Er bestaat dus heden ten dage een soort van mens die zich zo enorm gediscrimeerd en gefrustreerd voelt dat hij en zij (het toenemend aantal vrouwen die aftekenen onder zulke meningen is angstwekkend) een quasi full-time bezigheid maken van re-ageren, daarbij uiteraard niet gehinderd door de diepe nihilistische treurnis van de 're-' in dat woord.

Je stelt je deze soort voor als van beroep gepensioneerd, bruggepensioneerd of werkloos. Zij hebben zeeën van tijd op te maken en rechtse praatjes te over (over een altijd vaag gehouden, niet te na gedefiniëerde 'Linkse Kerk' en de onze banen en (vooral!) uitkeringen afsnoepende migranten versus de puurheid van hun eigen incorruptibele zelfbeeld, dat onzelfzuchtige embleem van 'echte' normen en waarden, dat als enige nog, te midden van de doodgravers van de hardwerkende burger, beseft dat het dringend tijd wordt om "er eens stevig de borstel door te halen"); Hij of zij zit barstensvol rancune en haat jegens vermeende samenzweerders en potverteerders uren voor een toetsenbord en scherm om andermans meningen te bombarderen met commentaar dat gul gebruik maakt van HOOFDLETTERS en een leger aan uitroeptekens.

Ondertussen zie je het schuim in de mondhoeken ophopen en na het plaatsen van een zoveelste reaguursel ook de lippen overwoekeren. Het hoofd wordt roder en roder want de bloedsomloop op voorhoofd en slapen begint vervaarlijk in stressmodus te pompen. Als ze in een paroxisme van woede en vervreemding een paar seconden de blijk afwenden van computerscherm en televisie en door het raam kijken zien ze een boze en bedreigende buitenwereld die erop uit is om alles wat ze als vanzelfsprekend beschouwen te vernietigen. Blijf binnen! Gevaar is op de weg.

De Grote Leider en Vertolker van het gesundes Volksempfühlen (Wilders, de Wever of een ander succesvol uitdager van de status quo die het Avondland, bijna een eeuw na Spengler, nu toch echt wel definitief en voor altijd in het ellendigst mogelijke verderf zal storten) zal en moet verdedigd worden tegen de sluipschutters van het politiek correcte denken. Dat die Grote Leider zich dankzij de aandacht die hij onveranderlijk van media van alle pluimage toegemeten krijgt ampel tijd en plek heeft om zichzelf te verdedigen doet niet ter zake. Zij hebben het toch weeral eens gezegd! Daar zullen we niet van terug hebben!!

Je vraagt je af welke emotie het meest gepast is bij deze mensensoort: angst of medelijden?

"(...) to pass from a Christianity relying on its miracles to a Christianity relying on its natural truth is a great change. It can only be brought about by those whose attachment to Christianity is such, that they cannot part with it, and yet cannot but deal with it sincerely."

- Matthew Arnold, Literature and Dogma.

"Between is the only honest place to be."

- Lionel Trilling

Toen ik gisteren in de stamkroeg binnen kwam lag The Savage Detectives van Roberto Bolaño daar te slingeren (Vind maar eens een stamkroeg waar zo'n boek ligt te slingeren, maar dat terzijde). Had al vaag van de man gehoord, en de openingszin ("Ik ben van harte uitgenodigd om me aan te sluiten bij het viscerale realisme.") trok me haast onmiddellijk over de streep (Wie zou er zich nu niet aansluiten bij het viscerale realisme?). Zelfs na een stevige kater van te veel Duvel, haast onmiddellijk - na het vergaren van het noodzakelijke voedsel - richting bibliotheek, waar ik de Nederlandse vertaling in de bibliotheek al snel gevonden had (Mijn Spaans is tot mijn grote spijt nog steeds onbestaande). Ondertussen al 23 bladzijden ver en soms voel je al bij het begin van een boek dat je er als een wervelwind door gaat vliegen. De geest van de goddelijke Borges (Wie is nu eigenlijk de Divin Bibliothécaire: Battaille of Borges? En waarom beginnen zo veel namen van favoriete schrijvers met een B - Blanchot, Bataille, Beckett, Burroughs, Ballard, Borges, straks ook Bolaño?) waart er in rond, dat wil zeggen: als Borges ooit voor het langere werk had geopteerd. Als er al een god bestaat, dan is hij de verpersoonlijking van het toeval.

"Torture saves lives? Maybe, but for sure it loses souls – and its most obscene justification is to claim that a true hero is ready to forsake his or her soul to save the lives of his or her countrymen. The normalisation of torture in Zero Dark Thirty is a sign of the moral vacuum we are gradually approaching. If there is any doubt about this, try to imagine a major Hollywood film depicting torture in a similar way 20 years ago. It is unthinkable."

Iedereen zal wel weten dat ik ondanks mijn veelvuldige lezingen van zijn werk nogal ambigu sta tegenover Zizek, maar hier heeft hij gewoon 100% gelijk. Met enkele kanttekeningen.

Of het verlagen van onze morele standaarden nu echt iets nieuws zou zijn is nog maar de vraag. Alsof er een verschil zou zijn tussen het verbeelden van Amerikaanse martelingen en de door Arabieren uitgevoerde folteringen die je in Three Kings en Syriana te zien krijgt. Het ene zou propaganda zijn voor en rechtvaardiging van de War on Terror en het andere niet? Het is overigens niet omdat je dit twintig jaar geleden niet in een Hollywoodfilm te zien zou gekregen hebben dat het toen niet gebeurde. En dat we dat toen al niet wisten. Alsof de door de CIA uitbestede martelingen in Centraal- en Zuid-Amerika en ongetwijfeld zelf uitgevoerde in Vietnam echt zo verschillend zijn van de fraaie plaatjes in Zero Dark Thirty.

Bovendien leven we allemaal in het neoliberale paradijs, dus we hebben allemaal onze hoge morele standaarden verlaagd, zo we al zouden kunnen beweren dat we die ooit hoog in het vaandel hebben gevoerd. Ik heb gelukkig - en ik hoop voor u hetzelfde - geen films nodig om mezelf op tijd en stond vragen over mijn eigen morele standaarden te stellen. En ik hoop dat voor iedereen geldt dat moreel en ethisch zelfonderzoek niet pas dan op gang komt wanneer Kathryn Riefenstahl en Leni Bigelow weer eens een fascistisch filmpje gemaakt hebben.

"He was unique too in the necessity he felt to see the crisis [the death of culture] in all its specificity' of detail. For him the modern barbarism was not merely a large general tendency which could be comprehended by a large general emotion; he was constrained to watch it with a compulsive and obsessive awareness of its painful particularities. He was made rabid - to use his own word - by this book, this phrase, this solecism, this grossness of shape or form, this debasement of manners, this hollow imitation of thought [. . . ] What he wanted to do, he said, was nothing less than to take account of the whole intellectual life of France. "If it were treated briefly, made concise and light, it would be a fantasy - more or less witty, but without weight or plausibility; whereas if I give it detail and development I will seem to be believing my own story, and it can be made into something serious and even frightening." And he believed that it was by an excess of evidence that he would avoid pedantry."

- Lionel Trilling over Gustave Flaubert

Lacan 3

Lacans eigen geschriften blijken vooralsnog en om diverse redenen moeilijk door te komen. Wachtend op het moment dat dat ooit anders gaat zijn (en ik in Tropismes 's mans Écrits en RSI-seminarie kan inslaan), kom ik voorlopig niet verder dan zijdelingse opmerkingen.

Wat me wel sterk opvalt is dat het oeuvre van Bataille (Le Divin Bibliothécaire en uiteraard de eerste man van Lacans echtgenote) zich volledig in het Reële lijken te situeren. Vooral in L'Expérience Intérieure, L'Anus Solaire en Le Coupable lijkt hij de hele tijd te worstelen met het neerschrijven van het onuitsprekelijke, alsof de Symbolische Orde volstrekt geen vat heeft op wat hij probeert te doorgronden (zie ook de opmerking van Rousseau enkele posts geleden).

Het is ook opvallend - maar natuurlijkerwijze niet onverwacht - dat wanneer ik in nuchtere toestand ben - het grootste deel van de tijd - er vaak geen doorkomen aan is, omdat de ratio dan volop lijkt te rebelleren tegen wat ze* in als feite contra-intuïtieve vaststellingen beschouwt. Als ik daarentegen, nadat ik bijvoorbeeld naar de kroeg ben geweest of andere geestesverruimende substanties tot me genomen heb (laat uw fantasie de vrije loop), die ratio op zijn minst deels kan uitschakelen lijkt het alsof het hier een alternatief Nietzscheaans evangelie betreft en volgen de innerlijke affirmaties ("Zo is het inderdaad!") elkaar tegen angstwekkend tempo op. Alsof ons brein de onzin/waanzin nodig heeft om tot de fundamentele waarheden van dit bestaan door te dringen en alleen een op regelmatig basis georganiseerde, los-latende deprogrammering van het sociaal aangeleerde ons nader tot het sublieme kan brengen (zie ook Rimbaud's beruchte Lettre du Voyant: "Le poète se fait voyant par un long, immense et raisonné dérèglement de tous les sens."). Ook Klossowski's bewering dat Nietzsche's inzichten volledig samenhangen, zelfs het gevolg zijn, van zijn naderende psychotische instorting wordt dan opeens plausibel.

* Vreemd dat de Romeinen van het mannelijke Griekse Logos een vrouwelijk begrip - Ratio is overigens ook in het Nederlands van het vrouwelijke geslacht - hebben gemaakt. Traditioneel en mythisch beschouwd staat de mannelijke ratio immers tegenover de vrouwelijke intuïtie.