donderdag 28 december 2023

Notes on K-pop 12: Don't Judge

 Het was onmogelijk de laatste maanden om k-pop fan te zijn en niet op de hoogte te zijn van de zaak Lee Sun Gyun, een van de hoofdacteurs in Parasite. Het is meteen het perfecte voorbeeld van hoe er in Zuid-Korea gekeken wordt naar en omgegaan met beroemdheden als muzikanten, acteurs en andere entertainers. Er gelden daar andere normen en dat is een groot deel van de fascinatie die, althans voor mij, van de Zuid-Koreaanse cultuur uitgaat. Maar als het daar dus fout loopt, loopt het ook meteen goed fout.

 Zowel rapper en producer G-Dragon (een van de bekendste k-popsterren ter wereld en tot voor kort collega van Blackpink bij YG Entertainment) als Lee Sun Gyun werden verdacht van druggebruik. Dat is in Zuid-Korea niet de gewoonste zaak ter wereld. In onze cultuur, als het al niet toegelaten is of oogluikend toegestaan, wordt dat redelijk vlotjes door de vingers gezien en zeker als je bekend bent en de nodige fondsen ter beschikking hebt, kom je er hoogstwaarschijnlijk vanaf met hoogstens een geldboete. Gezien het druggebruik in Korea de laatste jaren stevig de hoogte in gaat staan daar minstens zware boetes tot in het slechtste geval gevangenisstraffen op. Zuid-Koreanen kunnen zelfs gestraft worden als ze drugs gebruiken in een land waar het wel toegelaten is. 

 En als beroemdheid in Zuid-Korea kan je maar beter geen strafblad hebben. Je carrière staat terwijl het onderzoek loopt minstens on hold en als er echt meer aan de hand is kan je het gewoon helemaal vergeten. Een sex and drugs and rock and roll levensstijl wordt daar niet als cool beschouwd. Roken en drinken zijn sociaal nog net acceptabel. Drugs is een no pasaran

 Bekende mensen, die geëerd worden en veel geld verdienen, dienen het goede voorbeeld te geven en indien blijkt dat hun persoonlijke moraal niet strookt met hun publiek persona, dreigt minstens sociale uitsluiting. Beide heren werden door de politie onderzocht op basis van de beschuldiging van één persoon. In het geval van G-Dragon heeft het al redelijk lang geduurd voordat hij door de politie van alle schuld werd vrijgepleit, en dan nog enkel omdat er onvoldoende bewijs was. Door YG Entertainment, waar hij al meer dan 15 jaar onder contract stond werd hij bijna vanzelfsprekend niet voluit gesteund. Ondertussen heeft hij al getekend bij een ander agentschap, maar het geeft aan dat een beschuldiging alleen al serieuze gevolgen kan hebben voor je verdere loopbaan. Een muziekcarrière van bijna twintig jaar was bijna onherroepelijk voorbij. 

 Lee Sun Gyun heeft dus niet zoveel geluk gehad. Er was al sprake van ontrouw in zijn huwelijk met actrice Jeon Hye-Jin en dan bleek opeens dat hij in een Zuid-Koreaans equivalent van een uitzuipkroeg ofwel drugs had gebruikt ofwel dat men daar drugs in zijn drankje had gemixt. De dame die het etablissement in kwestie leidde had hem in elk geval daarmee gechanteerd en dat tesamen met de algehele schande en het feit dat hij nu al voor de derde keer bij de politie op gesprek had moeten komen - de ondervraging had zomaar even 19 uur geduurd - heeft er toe geleid dat hij zich daags na de ondervraging op 48-jarige leeftijd door middel van koolmonixidevergiftiging in zijn wagen heeft gezelfmoord.

 Dat hij zelfmoord heeft gepleegd zal je trouwens in de Zuid-Koreaanse media nergens vernemen. Iedereen weet het, maar daar praat men niet over, hoewel Zuid-Korea van alle OECD-landen het hoogste zelfmoordcijfer heeft. Zijn afscheidsbrief was dan wel weer quasi onmiddellijk op het nieuws. Hij excuseerde zich daarin aan alle bedrijven waar hij contracten had lopen. Gecancelled bij alle series en films waar hij de komende tijd in ging acteren was hij al en de miljoenen die hij met allerlei publiciteitscontracten had opgestreken ging hij ook moeten terugbetalen. Beter dan de eer aan jezelf houden.

 De dame die hem chanteerde, en naar je aanneemt ook beschuldigd had, is ondertussen aangehouden. Maar dat maakt nu dus niks meer uit. Lee Sun Gyun was gewoon niet perfect genoeg.

woensdag 27 december 2023

Notes on K-pop 11: Planet of the Apps

 Als je er even bij stil staat besef je dat je waarschijnlijk niet zo'n k-pop fan zou zijn als al die gratis apps die pakweg de laatste 20 jaar zijn ontwikkeld niet op je telefoon zouden staan. Het bestaan van zo vele dingen heden ten dage is volledig virtueel. Leefden we nog in de jaren tachtig en zelfs nog in een flink stuk van de jaren negentig, dan was je aangewezen op platenwinkels die Koreaanse popmuziek importeerden en was de enige mogelijkheid om k-pop te beleven een vliegreis naar Seoul. 

 Wat oorzaak en wat gevolg is doet er niet zo erg toe. Feit is dat al die fijne apps die ik op nu op mijn telefoon heb staan om elke seconde van het publieke bestaan van mijn k-pop idols te monitoren uitstekend bij het huidige hysterische tijdsgewricht passen. Lang geleden heb ik besloten om nooit en te nimmer een Facebook account aan te maken en dat gaat er ook nooit meer van komen. Maar ik moet er niet flauw over doen: V Live, het medium bij uitstek voor k-pop idols om direct met hun fans te communiceren werd rond de tijd dat ik k-pop fan werd overgenomen door Meta en heet nu Weverse - een flauwe afspiegeling van Zuckerbergs, naar ik hoor, alweer stillletjes opgeborgen droom van het universele Metaverse. 

 Resistance is futile en ik denk dat als je dan toch verzet zou willen gaan organiseren je best offline middelen daartoe inzet, wat sommigen ook mogen denken over het potentieel van social media om revoluties in gang te zetten en, belangrijker, ze te doen slagen. Ik moet overigens de eerste echt geslaagde revolutie na 1989 nog zien voorbijkomen. Maar misschien heb ik een iets radicalere opvatting van het begrip revolutie dan anderen. Zoals Zhou Enlai het ooit verwoordde toen hem zijn mening over de Franse Revolutie werd gevraagd: it is too soon to tell. Wie de gevolgen van een echte duurzame revolutie in zijn eigen levenstijd verwacht te ervaren is politiek naïef. Dat revolutie, geschiedenis en andere nu echt wel helemaal opgedroogde concepten vandaag iets te snel ingezet worden mag duidelijk zijn.

  Gezien dansen een van de voornaamste bezigheden van je idols is was er na enkele weken uitstel geen ontkomen meer aan: ook Tiktok moest op de telefoon. Nu is dat ondanks de ondertussen traditionele westerse paranoïa over Chinese spionage een volslagen onschadelijk medium zolang je zelf geen uploads doet. En zelfs als je een groot deel van de vrije tijd wil spenderen aan het documenteren van je dansende leven is het hoogst twijfelachtig dat het Chinese staatsapparaat tijd en moeite op overschot heeft om, zelfs met AI hulpmiddelen, wereldwijd al die filmpjes te screenen op zoek naar subversief gedrag om dat dan allemaal te archiveren voor later gebruik. Hetzelfde geldt overigens voor Instagram. Dat sommigen aldaar hun hele leven wensen te delen is hun zaak. Het leven van de meeste mensen is te oninteressant om daaruit af te leiden dat het einde van de beschaving nabij is. Het einde van een beschaving is overigens een proces en menen dat een app daarvan symptoom zou zijn is pseudo-intellectueel hysterisme.  

 Nu ben ik op het gebied van vrije meningsuiting een totale libertariër, misschien zelfs nog iets radicaler dan de gemiddelde Amerikaan. Van mij mag iedereen alles zeggen en schrijven op eender welk forum, en bij uitbreiding overal en ten allen tijde. Dat we ondertussen niet meer moeten rekenen op zelfs minimale vormen van beleefdheid en welvoeglijkheid is een evidentie, dus zet al de kranen dan maar open. Dat bepaalde weldenkenden nog steeds menen dat mensen tegen meningen van anderen beschermd moeten worden (we kennen de versleten retoriek: ze zijn te kort geschoold, ze zijn niet intelligent genoeg, ze kennen het onderscheid niet tussen waarheid, leugen en fictie en andere drogredenen - alsof enkel laag opgeleide en domme mensen last hebben van vooroordelen en tot geweld, wreedheid en massamoord in staat zijn) is, alweer, futiel, en al even ideologisch suspect als de ideologieën waartegen men ons denkt te moeten beschermen. Technologie en geesten evolueren dezer dagen zo snel - in welke richting dat mag u zelf uitmaken - dat eender welke dam die men meent te moeten opwerpen tegen het vermoede kwaad een maat voor niets is. Bovendien, als je snel oplijst onder welke regimes men je beschermt tegen andermans meningen, dan krijg ik op dat vlak liever meteen de volle laag.

 Waar je wel zeker van kan zijn is dat al die apps tesamen één groot spiegelpaleis creëren. Als je een keer daags gaat kijken wat je k-pop idols vandaag weer hebben uitgespookt moet je niet verwachten dat er op youtube, X, Instagram, Pinterest, Weverse en TikTok ook maar iets origineels gaat te kijken staan. Op elke app staat exact dezelfde informatie, of het nu foto of video of eender welk ander medium betreft. Het enige dat verschilt is de schrilheid en de mate van hysterie van het commentariaat. En zelfs dan doen de meeste mensen weinig meer dan liken, emoji's toevoegen, of nog, in weinig talige uitdrukkingen overdreven bewondering en afkeuring uitdrukken. 

 De meesten zijn tenminste nog nederig genoeg om te beseffen dat hun like of kort gestelde opinie volstrekt niks betekent. Erger - en dat dan voornamelijk op X / Twitter, de virtuele onderbuik van de planeet - zijn degenen die denken dat hun mening ook maar iets zou toevoegen aan de zaak. Ze zijn legio uiteraard en altijd degenen die de megafoon standaard in hun uitrusting hebben. Een recent voorbeeld is het boycotten van Starbucks en McDonalds door mensen die een  Palestijnse vlag in hun account voeren. Ik heb mijn muziek liever apolitiek en wens dat ook zo te houden. Als ik een mening heb over politiek geef ik die in het stemhok, als ik er al van overtuigd zou zijn dat ook maar enige machthebbende op deze planeet in mijn mening geïnteresseerd is en er rekening mee gaat houden. Alsof mensen verbieden hun dagelijkse Americano bij Starbucks te betrekken ook maar een bom minder op Gaza gaat doen vallen, net als het posten van de Oekraïense kleuren de loopgraven geen centimeter in eender welke richting heeft opgeschoven. Zoals Hobbes al zeide: life is nasty, brutish and short. Mogen we daarnaast nog proberen het draaglijk te houden door luide lach en hersenloos tijdverdrijf? 

 Big data dus allemaal goed en wel. Maar wat als de Bigness (Biggity?) van die Data nu eens gewoon veroorzaakt wordt door het loutere feit dat de meeste data gewoon kopieën zijn van andere data? Die om te beginnen al niet zo ongelooflijk interessant waren. Het Large Language Model is een mooi idee en ik heb er al complexe lappen tekst over gelezen. Maar men gaat er dan weer eens onvoorzichtig van uit dat de menselijke soort veel betekenisvolle dingen te verklaren heeft. Begrijpelijk dat de meeste AI totaal ontoereikend is. Ze is namelijk gebaseerd op de gedachten en talige uitingen van een diersoort die veel minder te zeggen heeft dan ze zelf denkt.

 Zij die menen dat big data de wereld gaat veranderen - in de 21ste eeuw is er elk jaar wel iets dat de wereld gaat veranderen - geef ik mijn gratis advies mee: hou het gewoon bij entertainment.

dinsdag 26 december 2023

Simon says

 



















Thanks Simon! Uitstekend idee!

zaterdag 23 december 2023

2023

Met al dat obsessionele k-pop geweld zou ik nog vergeten dat ik tot en met 21 september 2023 op muzikaal gebied een k-poploos bestaan heb geleid. Hieronder een contextloos lijstje van wat er in een vorig muzikaal leven te beleven was in 2023. Gezien ik een ordentelijk verzamelaar ben houdt Discogs zulke dingen netjes bij. 

2023:

  • Aphex Twin - Blackbox Life Recorder 21f / In a Room7 F760
  • John Carroll Kirby - Blowout
  • Robert Turman - Distant Dosage 
  • Earth 2.23 - Special Lower Frequency Mix
  • Jamie Branch - Fly or Die Fly or Die Fly or Die ((World War))
  • Klara Lewis & Nik Colk Void - Full-On 
  • James Holden - Imagine This is a High Dimensional Space of All Possibilities
  • Grupo Um - Starting Point
  • Pere Ubu - Trouble on Big Beat Street
  • Muslimgauze - Turn on Arabic American Radio
  • Aksak Maboul - Une Aventure de VV (Songspiel)
  • Attila Csihar - Void ov Voices : Baalbek
  • Mong Tong - Tao Fire

Reissues & Compilaties:

  • Nana Vasconselos - Africadeus
  • Hermeto Pascoal - Hermeto
  • Kristen Noguès - Marc'h Gouez
  • Big Black - Atomizer
  • Cease & Resist - Sonic Subversion & Anarcho Punk in the UK 1979-1986
  • Sonny Sharrock - Black Woman
  • Black Dog Productions - Bytes
  • Ennio Morricone - Città Violente
  • Second Layer - Courts or Wars 
  • Thorr's Hammer - Dommedagsnatt
  • Nucleus - Elastic Rock
  • Takeshi Terauchi - Eleki Bushi
  • Heinrich Mueller - False Vacuum Vol 2 
  • David Cunningham - Grey Scale
  • Joe Harriott & Amancio D'Silva Quartet - Hum Dono
  • Luc Ferrari - L'Oeuvre Électronique
  • B.W.H. - Livin' Up / Stop
  • British Electric Foundation - Music for Stowaways
  • Archie Shepp - Quartet
  • Coil - Queens of the Circulating Library
  • Beatriz Ferrara - Senderos de Luz y Sombras
  • Ian Carr with Nucleus - Solar Plexus
  • Shifted Phases - The Cosmic Memoirs of the Late Great Rupert J. Rosinthrope
  • Sam Rivers - The Quest
  • Musica Elettronica Viva - The Sound Pool
  • Meiko Kaji - Hajiki Uta
  • Ryuichi Sakamoto - Ongaku Zokan
  • Joe Henderson - The Complete An Evening With
  • Escape from New York - Save Our Love
  • Haruomi Hosono - N.D.E
  • Nervous Gender - Music from Hell
  • Zounds - Can't Cheat Karma
  • Joe Harriott & John Mayer - Indo-Jazz Suite

Notes on K-pop 10: First Quarterly Report - The Music - Preliminary Remarks

 Enkele voorafgaande opmerkingen aleer ik zes aparte stukken wijdt aan wat volgens mij het allerbeste is wat er in k-pop te vinden is. 

 Ik heb op drie maanden tijd uit de huidige k-pop scene dus exact zes acts kunnen weerhouden waarvan ik een reeks nummers keer op keer, desnoods bijna op loop, kan blijven beluisteren. Daarmee bedoel ik dat ik bijvoorbeeld Pink Venom van Blackpink op 90 dagen tijd al meer dan 120 keer door allerlei mediaplayers heb gejaagd en het zal zowat hetzelfde zijn met Drama van aespa, dat exact een maand geleden is uitgekomen. Wie me aan het begin van 2023 had verteld dat ik bepaalde nummers zo vaak zou spelen zonder ze ook maar beu te worden - van voornoemde twee nummers ken ik de structuur volledig uit het hoofd en kan ze meezingen van begin tot eind, ook de Koreaanse stukken (phonetisch dan toch) en het zijn niet de enige - had ik in zijn gezicht uitgelachen en me waarschijnlijk ook een klein beetje beledigd gevoeld. Na drie maanden snap ik nog steeds niet hoe muziek dat kan bewerkstelligen. Zelfs toen ik tussen de 12 en 18 jaar oud was kan ik me niet herinneren een plaat 150 keer te hebben opgelegd of een tape 100 keer te hebben gedraaid. Alsof opeens uit het niets muzikaal genot in een paar punten geconcentreerd kan worden. In popmuziek dan nog.     

 Die zes groepen - nogmaals: k-pop is bijna uitsluitend een groepsgebeuren - hebben met andere woorden een eigen sound en identiteit en zijn vergeleken met de gemiddelde k-pop act redelijk tot zeer origineel te noemen. Dat lijkt misschien weinig, maar ik heb de lat dan ook redelijk hoog gelegd. Iedere groep die een paar goede singles of een enkele knaller op zijn conto heeft staan telt niet mee. En die zijn er genoeg, ook al omdat k-pop in essentie een voortdurende afvalrace is: wie niet keer op keer blijft vooruitgaan of vernieuwt, of minstens de kwaliteit van zijn vorige era evenaart, verliest luisteraars en fans en dus geld. Dan denkt het muzieklabel er al snel aan om de groep op te doeken. Men stuurt dan een persmedeling de wereld in over de ontbinding van het contract, and that's it. 

 Er is in de laatste pakweg zeven jaar redelijk veel spul van hoge kwaliteit uitgebracht maar weinigen slagen erin om een indrukwekkende discografie, laat staan een klassiek oeuvre bij elkaar te boksen - het is trouwens nog maar de vraag of dat de bedoeling is. Groepen die de wettelijk vastgestelde periode van zeven jaar volmaken zijn een minderheid in vergelijking met het aantal groepen die debuteren. Om een idee te geven: in 2022 en 2023 alleen al hebben zomaar eventjes 150 groepen hun debuut gemaakt. Dat zijn drie nieuwe k-pop groepen elke twee weken die een gooi doen naar de eeuwige roem. En vergeet niet dat een debuut in k-pop nooit om het louter uitbrengen van muziek draait. Een groep laten debuteren kost een lange voorbereiding en veel geld, want groepen met vier leden (toch meestal het minimum ledental) zijn uitzonderlijk. Vaker zijn ze met zeven, negen, elf of zelfs meer dan twintig (dan vaak met een rotatiesysteem).

 Bij die zes uitverkorenen is er een boy group. De rest zijn girl groups. Buiten vrouwelijk schoon en het feit dat in popmuziek een vrouwelijk perspectief bij mijzelf altijd meer in de smaak valt, is het me verder een raadsel waarom de vrouwelijke groepen constant hogere kwaliteit afleveren. Misschien heeft het er iets mee te maken dat Blackpink een verpletterende indruk heeft gemaakt en dat de rest dan automatisch is gevolgd. Kan ook zijn dat de schaduw van BTS me met een vooroordeel tegenover boy groups heeft opgezadeld. Ik betwijfel dat nochtans. Elke maand doorsta ik de youtube compilatie met de 200 meest bekeken k-pop music videos sinds het begin van de K-pop jaartelling en het blijken steeds weer de girl groups te zijn die kwalitatief komen bovendrijven. De reden zal zich misschien ooit nog openbaren. Ik ben immers nog maar drie maanden ver. Misschien ook niet en dat is even goed ok. Mysteries zijn te verkiezen, verklaringen verschaffen zelden genoegdoening als het over muziek gaat.

 Men houde er verder steeds ten allen tijde rekening mee dat de muziek, de dans, de fashion style, de concepten en alles wat ook maar met de totaalervaring te maken heeft, buiten in uitzonderlijke gevallen (er zijn wel degelijk zangers en zangeressen die meeschrijven en zelf produceren), nooit door de zanger/danser/ performer bedacht, geconceptualiseerd en beslist is. In feite zijn de zangers en zangeressen in k-pop handpoppen, exact zoals het eraan toeging in de westerse popmuziek ten tijde van Motown en de Brill Building. Zij voeren uit wat anderen hebben geschreven en geproduceerd. Hun input is de performance en vaak niks meer dan dat (waarmee ik uiteraard niet wil zeggen dat een performance niks voorstelt: "the singer, not the song", zei Jagger ooit). Zelfs wie welke zanglijn en welk deel van de song krijgt toegewezen (de zogenaamde line distribution) wordt van bovenaf opgelegd. Pas wanneer ze met een soloproject voor de dag komen - en dat gebeurt meestal toch pas enkele jaren ver in hun carrière - kan het zijn dat ze een nummer hebben mogen kiezen en input geven over hoe het moet klinken en eruit zien.

 Productiegewijs wordt er exact nihil aan het toeval overgelaten. Er zijn genoeg k-pop nummers die tot meer dan twintig producers en engineers op de credits hebben staan. De songschrijvers zijn niet zelden Europeanen  - voor de meer pop en dance georiënteerde nummers (met Scandinaven als voornaamste leveranciers - zeer veel k-pop is manifest beïnvloed door het ABBA-model - aangevuld met Britten en Duitsers) en Amerikanen - als de invloed van zwarte muziek en het grote gebaar - versta: bombast - meer geprononceerd zijn. Maar veel muziek en producers zijn natuurlijk gewoon Zuid-Koreaans. 

 Wie er ook aan meewerkt en wie de uitvoerders ook zijn, een k-pop single is af: no way dat die aan de wereld wordt geopenbaard als men niet 100% zeker is dat de impact maximaal zal zijn. Daarom ook dat de meeste mensen die k-pop maar niks vinden als voornaamste reden van hun hekel aangeven dat het gewoon te veel, te vol, te hyper, te alles is. K-pop met minimale productie bestaat, maar enkel in vergelijking met de standaard overrompeling. Horror vacui heerst en de aandacht van de consument moet totaal zijn. 

vrijdag 22 december 2023

Notes on K-pop 9: First Quarterly Report - Reasons

 Morgenavond zal het exact drie maanden geleden zijn dat ik als de bliksem door k-pop getroffen werd. Buiten de evidente muzikale component van de Mysterieuze Oorzaak, snap ik om eerlijk te zijn zelf nog altijd niet helemaal wat me is overkomen en waarom ik dat hele gebeuren zo fascinerend vind en na drie maanden er obsessioneel mee bezig geweest te zijn dat ook blijf vinden. Ik blijf het voorlopig houden op een fysische of chemische oorzaak, eerder een overdaad aan prikkels die zich op meerdere zintuigen tegelijk richten, een overweldiging eerder dan een rationele appreciatie.   

 Ok, het is nieuw, voor mij dan toch (tenslotte is k-pop al aan de gang sinds eind jaren negentig van de 20ste eeuw en iedereen kent Gangnam Style, nu 11 jaar oud) en het speelt zich allemaal af binnen een cultuur die volstrekt anders gecodeerd en op sociaal vlak vaak ontzettend vreemd is (hiërarchie van respect voor ouderen en eerderen, bepaalde vormen van beleefdheid en dankbaarheid die wij ofwel vergeten zijn, of zelfs nooit hebben gekend, een hoge mate van terughoudendheid over bepaalde onderwerpen), maar het is natuurlijk vooral door de reacties van de mensen rondom mij op mijn verslaving dat ik merk hoe raar het allemaal wel niet is.

 Na drie maanden kan ik voor de vuist weg wel een aantal zaken opsommen die me heel erg bevallen aan k-pop:

  • Een volstrekt gebrek aan vulgariteit: vooreerst geen aanhoudende nadruk op het vooruitzicht van de sexuele daad, evenmin verheerlijking van geweld en brutaliteit, geen gevloek, krachttermen en schuttingstaal, geen verheerlijking van zogenaamde slechte gewoontes (roken, drinken, drugs, vul zelf aan met uw favorieten). Ik ben zelf allerminst een puritein en wat mij betreft mag iedereen zo libertijns tekeer gaan als zij of hij dat wil. Maar dat het gebeuren zelf niet voortdurend onderwerp moet en zal zijn van de muziek waar ik naar luister is een ware verademing. Dat het daardoor allemaal wat braver is maken andere aspecten meer dan goed. Het bewijst ook dat je best op een andere basis dan een louter tegenculturele iets spannends kan opbouwen.
  • Het zingen in de eigen taal: Koreaans is allerminst een wereldtaal (iets meer dan 80 miljoen sprekers) en het duurt even voordat je het gewend bent (nu ja, in mijn geval drie minuten). Maar het werkt wonderwel en de teksten - ik zeg expliciet niet: de onderwerpen - zijn vaak erg poëtisch en gewoon ook heel wordy vergeleken met wat je in westerse pop- en poprocksongs te lijden krijgt. K-pop is niet van de straat, en dat mag ook wel eens. Engels hoor je ook genoeg in k-pop, maar dat is meer omdat het per toeval goed klinkt dan om de betekenis. Enkelingen brengen nummers in het Engels uit, naar je aanneemt om de wereld te veroveren. Maar dat lijkt vaak een overbodige knieval, eerder om te laten horen dat men de Engelse taal beheerst. En gezien culturele dominantie begint met taal schiet het zijn doel ook voorbij.  
  • De ongegeneerde obsessie met schoonheidsidealen, met oppervlakte: In het huidige westerse culturele klimaat is het haast een misdaad om iemand te appreciëren omdat - in mijn geval - zij aan een bepaald schoonheidsideaal beantwoordt. Schoonheid is in k-pop ook volstrekt niet gesexualiseerd. De nadruk ligt niet op tits, ass en lips. Het is eerder een esthetiek. Iemand ziet er goed uit en dat is toegelaten en een positieve kwaliteit, zelfs een startvoorwaarde voor een idol. En hoewel er een bepaald Koreaans schoonheidsideaal is waarvoor haast ieder k-pop idol vlotjes onder het mes gaat - vaak op zeer jonge leeftijd - ziet toch niet iedereen er hetzelfde uit. Er is voldoende variatie in die zin dat je het individuele uiterlijk meestal nog wel ontwaart en je geen smoelen ziet die volgespoten zijn met botox of dichtgeplamuurd met fillers. Het is meer een sculpteren en verbouwen van een gezicht totdat je eruit ziet zoals je zelf wilt. En als het goed gelukt is, waarom zou je daar negatief over willen oordelen? Inclusief is het niet. And no, we do not need to talk about that! Als het je niet bevalt sluit je de ogen maar of ga je maar naar andere muziek luisteren.
  • Het is niet woke. Zie om te beginnen al het vorige punt. K-pop is bovendien erg nationalistisch en trots op de eigen cultuur, tot op het lichtgeraakte af. Voor de entertainment groups (die naast zangers en zangeressen ook altijd acteurs en actrices onder contract hebben) draait het allereerst om geld en winst, dus om het in de markt zetten van mooie mensen. Identiteitspolitiek bestaat niet en over politiek praat je niet. Religie kan wel, want dat is traditie en die wordt hoog in het vaandel gedragen. K-pop aanvaardt hoe de wereld in elkaar zit en doet zijn ding binnen de bestaande structuren en systemen. Er is geen drang om maatschappij en cultuur te veranderen. Er is nergens een spoor van prekerigheid of het idee dat een Zuid-Koreaan eens zal uitleggen hoe anderen het moeten aanpakken.     
  • Het aanvaarden van de spelregels, deels verderbreiend op het vorige punt. Iedereen weet heus wel dat idols er niet bloedmooi uitzien als ze net uit hun bed komen, dat ze niet altijd lief en cute zijn en dat ze ook relaties en sex hebben, dat ze misschien af en toe wat minder in vorm zijn of andere physical and mental health issues hebben. Het zijn mensen net als jij en ik. Maar als ze als idols voor de dag komen vertegenwoordigen ze een ideaal en daar beantwoorden ze dan ook aan, niet af en toe maar heel de tijd. Privaat en publiek zijn strikt gescheiden. Privé is voor jou en daar willen we helemaal niks mee te maken hebben. Publiek is voor ons, de fans, en daarmee hebben we alles te maken. Dat betekent ook dat je als idol best eerst goed nadenkt aleer je besluit je privé publiek te maken. Die geest krijg je immers nooit meer terug in de fles. 
  • K-pop een Gesamtkunstwerk noemen zou veel te veel eer zijn, maar het is wel een totaalervaring. Voor mij persoonlijk moet het dat ook zijn, want er is te weinig echt supergoede muziek in k-pop (wel meer dan genoeg trouwens, maar zeker niet te veel, en van het meeste dat ouder is dan tien jaar is de kwaliteit echt nog een flink stuk lager dan nu het geval is - je merkt dat het baby steps zijn). K-pop is een veelkoppig monster: er zijn de muziek en de choreografie, die in k-pop altijd samen gaan: geen muziek zonder dans en geen dans zonder muziek; de styling (fashion, concept look en mode accesoires, allemaal voor elke gelegenheid anders); de talloze filmpjes (zoals daar zijn fan cams, music show optredens, live shows, TikToks - in eender welke geluids- en beeldkwaliteit), de reality shows (idols spelen met puppies, idols zorgen voor een baby, idols maken eten klaar, idols gaan op restaurant, idols gaan alcohol drinken); persoonlijke vlogs; deelname aan variété shows en grote muziekspektakels; interviews over eender wat (wat is je favoriete snack? wat zit er in je handtas? wat vind je cute? hoe goed ken je de andere members? wie vind je de mooiste van de andere members? letterlijk alles wat je kan bedenken kan onderwerp zijn, vaak hoe belachelijker hoe liever); de real time interacties met je idols via live streams, fans signs en fan meets. Het is met andere woorden een soort Second Life. Dat van een ander weliswaar. Maar dat is natuurlijk het hele punt. Because your own life is nasty, brutish and short. En het is zo al hard werken genoeg.
 In een tweede deel zal ik het dan hebben over waar het uiteindelijk mee begonnen is: de muzikale oogst na drie maanden ontzettend veel (en dan bedoel ik echt honderden nummers, als het er ondertussen al niet over de duizend zijn) muziek luisteren en music video's kijken. Na enkele dagen werd als snel duidelijk dat er een massa k-pop op de markt is, van echt stuitend slecht (zeldzaam) over generische, vaak sentimenteel stroperige middelmatigheid (de meerderheid) tot mee van de spannendste muziek die ik ooit in popmuziek heb mogen horen. Je hebt bovendien de indruk dat de hoogdagen nog maar net begonnen zijn. 

dinsdag 19 december 2023

Notes on K-pop 8: Hiphobsession

  K-pop mag dan naar eigen zeggen erop uit zijn om minstens de westerse culturele dominantie in de popmuziek te bedreigen, toch moeten ze blijkbaar altijd benadrukken dat ze daar zo gek zijn van hiphop en dat die muziek het ultieme voorbeeld is. Dat is een beetje als zeggen dat een singer-songwriter in 2023 beïnvloed is door Bob Dylan of een popgroep door The Beatles: het is zo vanzelfsprekend dat het volslagen betekenisloos wordt. Ik vind de beste k-pop veel meer gemeen hebben met allerlei dubstepvarianten en jaren negentig techno, house en trance, de laatste tijd zelfs met drum'n'bass (luister naar Newjeans). Maar ja, geen k-pop nummer is blijkbaar compleet zonder dat er minstens een member snel en ritmisch een tekst afdreunt. Dat heet dan hiphop.  

 Een k-pop trainee moet in principe minstens goed zijn in minstens twee van drie dingen: zingen, dansen en rappen. Liefst kan je alledrie, maar de echte allrounder is in feite een rara avis. Buiten Karina van aespa en Jennie van Blackpink (ik hou behalve van de meesterlijke Straykids meestal niet van k-pop boy groups en BTS zijn de Coldplay van de k-pop, dus ik ga er niet over oordelen of Jungkook en anderen even veelzijdig zijn) zie ik weinig k-pop idols die zowat alles kunnen. Waarschijnlijk ook de reden dat net die twee mijn favoriete girl groups zijn: als je niet iemand in de groep hebt die er bovenuit steekt en van alle markten thuis is, klinkt de muziek vaak inwisselbaar. Je vermoedt dat zulke opstelling de bedoeling is bij het opstarten van de meeste groepen, een zekere complementariteit dus die ervoor moet zorgen dat niemand zich beter kan voelen dan de anderen. Vandaar dat er weinig echt barslechte k-pop is, maar nog veel minder echt heel goeie. 

 Dat rappen moet je dus niet al te serieus nemen. Niemand in k-pop - en dan bedoel ik echt niemand - heeft een flow zoals een zwarte MC die heeft. Lisa Blackpink komt van heel, heel ver een beetje in de buurt van wat Nicki Minaj probeert te doen, maar dat zal het dan wel zo wat zijn. Misschien heeft dat te maken met hoe de Koreaanse taal in de mond en op de tong ligt, wellicht ook met de ontbrekende woordenschat, omdat vulgariteit en schuttingstaal in k-pop volledig uit den boze zijn - hetgeen overigens een verademing is. Maar ik denk dat het eerder een soort Platonisch ideaal is van wat hiphop wel mag zijn volgens een Zuid-Koreaan dat aan de basis ligt van het misverstand.

 De ultieme verklaring is natuurlijk dat oosterse popmuziek voor altijd een laatkomer is en net zoals dat op technologisch vlak het geval is geweest ben je dan eerst op achtervolgen aangewezen. Dus begin je met kopiëren en al doende overtreft na een tijdje de kopie het origineel. Dan pas kan je beginnen met zelf oorspronkelijk te zijn. 

 En aangezien zwarte muzikanten er steeds - verkeerdelijk mijns inziens - van uitgaan dat het hiphop als genre is geweest dat de elektronische en digitale revolutie op gang heeft getrokken (omdat het op sampling is gebaseerd), vinden k-pop producers het natuurlijk nodig om de verplichte hommage te brengen, alleen al om in woke tijden niet van de gevreesde cultural appropriation verdacht te worden. K-pop wil immers ten allen tijde wholesome zijn en er mag op geen enkel vlak een vuiltje aan de lucht zijn.  

Notes on K-pop 7: Charming Incompetence

 Een van de charmantste aspecten van het hele k-pop gebeuren is hoe het zo vaak dicht in de buurt komt van puur amateurisme. Westerse popsterren komen in vergelijking met k-pop idols amper buiten. Je kan ze zien optreden wanneer ze om de zoveel tijd een nieuwe plaat uitbrengen. Tegenwoordig kan dat af en toe een keer per jaar zijn, maar vaker zitten er toch enkele jaren tussen een wereldtournee van een Beyoncé of iemand van dat statuur. Dat hele gebeuren is dan liefst ook zo overweldigend mogelijk, als een circus op steroïden. Onvergetelijk in conventionele termen, voor hen die daar minder van onder de indruk zijn lege bombast met totalitaire danspassen. Nürenberger partijdagen, maar dan in een 2020 kleedje, met een vast plekje gereserveerd voor queers en andere segmenten van de bevolking die zich identificeren als. How times have changed! 

 K-poppers, met hun soms meerdere comebacks per jaar (aespa had er vorig jaar twee, maar voor 2024 zouden er zomaar eventjes vier op het programma staan - SM ruikt geld, zoveel is duidelijk, zie ook de never-ending world tour die Blackpink van YG heeft mogen doorstaan), moeten bijna constant opdraven op allerlei al dan niet live podia en haast continu nieuwe dansfilmpjes en m/v's de wereld insturen.

 Het bestaat dan niet, nee, het is gewoon onmogelijk om aan dat productietempo alles elke keer gesmeerd te laten lopen, zeker in een muzikaal klimaat waar bijna maandelijks een nieuwe groep debuteert en naar de gunsten van het publiek begint te dingen. Het gaat hier ook altijd om jonge mensen van rond de twintig jaar (soms minderjarigen trouwens) en verwachten dat die zich van de eerste seconde van hun carrière als geoliede professionals gaan gedragen is wat veel gevraagd. Wie als echte k-pop fan de filmpjes in serie kijkt en luistert begint het dan al snel op te vallen dat er na een tijdje gaten beginnen te ontstaan in de choreografie en de lipsynch.

 Lipsynchen - toch niet als het te opvallend is - wordt niet geapprecieerd door de Koreaanse k-pop stan. Maar die willen in al hun nationalistische trots blijkbaar niet inzien dat als je zo vaak optreedt als de gemiddelde k-pop groep je je stem - we hebben het hier ook niet over conservatoriumstudenten maar popzangeresjes - gewoon helemaal kapot gaat zingen. De eis om altijd live te zingen - het gebeurt trouwens wel meer dan genoeg, als je er een tijdje in zit hoor je snel het verschil - grenst dan ook een beetje aan het absurde. Maar zelfs als er gesoundmixt wordt, kan het teveel aan optredens ertoe leiden dat een van de zangeressen opeens haar stuk vergeet , of nog beter, dat ze tijdelijk vergeten is dat dit wel degelijk haar stuk is. Dat leidt dan tot algemene hilariteit binnen de groep en de gebruikelijke boze online reacties van fans die het allemaal een beetje te serieus nemen. 

 Met de dansjes wordt het dan echt charmant grappig. Zoals al eerder aangegeven is tijdens een bepaald comeback era de choreografie telkens hetzelfde. Je zou dan denken dat je lichaam die opeenvolgende bewegingen haast machinaal kan herhalen. Maar dan komt, nog onafgezien van het al niet eenvoudige feit dat je tijdens het dansen ook nog moet zingen en lachen, de vermoeidheid. Je ziet dan opeens gaten vallen in de danslijn. Members staan niet op tijd op hun plek, missen een stuk van de choreo of gaan op een plek staan waardoor de center - de leidende danser/es - opeens deels uit beeld valt. Ze moeten ook vaak hun pas versnellen om nog op tijd de op dat moment vereiste bewegingen mee uit te voeren, zodat alles wat synchroon kan verlopen. Je ziet ze dan ook naar elkaar lachen wanneer het weer eens verkeerd loopt. 

 Het leuke is dat je net met je neus op die fout uitgevoerde dansjes gedrukt wordt door het fandom zelf. De voor k-pop typische fancam waarbij een fan een dansnummer volledig filmt - meestal in Tiktok formaat - maar slechts op een van de members focust, legt al dan niet bewust een deel van de structuur onder het vergrootglas. Dan zie je de gedwongen inactiviteit (niet iedereen is immers tijdens heel de dans in beweging, soms sta je gewoon in wacht), het rechttrekken of goed steken van losgeraakte kledingstukken of accessoires, de beteuterde gezichten als er iets fout loopt of als de vermoeidheid parten begint te spelen. Juist de bewondering voor een member - meestal de bias van degene die aan het filmen slaat - maakt pijnlijk duidelijk dat het niet loopt als zou moeten.  

  Nog beter wordt het als het optreden quasi geïmproviseerd is. Vorige week besloot SM Entertainment dat Karina en Winter van aespa samen met twee jongens van Riize op Music Bank een cover zouden performen van Hot & Cold, een wat oudere hit van enkele idols uit de SM-stal. Tijdens het optreden werd al snel duidelijk dat dit een beslissing van het laatste moment was geweest en dat er amper tijd was geweest om in te oefenen. De cameraploeg had moeite om de nochtans redelijk eenvoudige choreo een beetje dynamisch in beeld te brengen en de kerels wilden blijkbaar iets teveel indruk maken op de meiden, zodat ze elkaar af en toe voor de voeten liepen. Karina, die deel uitmaakte van het originele viertal dat Hot & Cold had ingezongen, was blijkbaar de enige die zich het dansje volledig eigen had gemaakt en moest dan ook constant aanwijzen en dirigeren om niet alles in chaos te laten ontaarden, terwijl Winter een van de jongens zelfs op de juiste danslijn moest zetten. Altijd een beetje een probleem in een cultuur als de Zuid-Koreaanse, waar de gelijkheid van vrouw en man laten we zeggen nog in de kinderschoenen staat. Beetje een kutnummer overigens, dat Hot & Cold, maar ik heb wel ontzettend hard gelachen. 

 Dat leidt dan online voorspelbaar quasi onmiddellijk tot een stroom van verontwaardiging. Maar het is net dat wat vaak zo charmant is aan k-pop. In al die perfectionistische Sturm und Drang om de westerse culturele dominantie op eigen terrein te bevechten snellen ze zichzelf regelmatig voorbij. Zuid-Koreaanse fans staan dan vaak te stampen van woede, terwijl ik net blij ben dat het hele perfecte plaatje in totale chaos kan ontaarden, als een zorgvuldig opgebouwd kaartenhuisje dat opeens plat valt. Het neemt echt niks weg van het algehele genot. 

 Maar ja, ik hou wel van dingen die fout lopen en een beetje kapot zijn. Of de gemiddelde k-pop fanaat, en dan zeker de Zuid-Koreaanse, mijn mening zou kunnen bijtreden is twijfelachtig. Wie fan is wil nooit dat zijn de ballon van volmaaktheid doorprikt wordt en dat wat zich eerder nog oprichtte naar de hemel als een inhoudsloos slap vodje terug richting planeet dwarrelt.  

maandag 18 december 2023

Notes on K-pop 6: Preliminary to Virtuality

 Als ik mijn hoofd een paar minuten - liever enkele seconden als het dan toch moet - uit het k-pop hol naar buiten steek, menen familieleden, vrienden en kennissen en andere muziekliefhebbers me hun - sorry mensen - hoogst voorspelbare opinie te moeten openbaren: Spoedig zal mijn k-pop obsessie voorbij zijn! Alles komt goed! Het is slechts een tijdelijke koortsdroom! Dat soort werk. Luide lach. Ik meen dit te mogen betwijfelen. Waarschijnlijk ontbreekt hen - spijtig of niet - de welbepaalde k-pop hersenreceptor, of deze nu een geëvolueerd of gedevolueerd deel van de grijze massa moge zijn. Ik heb ook nog geen seconde de drang gevoeld mijzelf als k-pop apostel op te werpen. Hoe minder naaste medemensen het begrijpen, des te beter om eerlijk te zijn. Ik heb helemaal geen zin om dat uit te leggen of te verantwoorden. It grabbed me and I went along with the ride, zoals zo vaak bij wijze van experiment. Dat Blackpink net op zijn hoogte- en eindpunt was en aespa klaarstond als troonopvolger is hooguit toeval. Zij het op muzikaal vlak een gelukkig. 

 Het zal me met andere woorden aan mijn reet roesten wat anderen ervan menen te moeten vinden. Laat iedereen maar volwassen en ernstig zijn. De meeste mensen van mijn leeftijd hebben dat blijkbaar nodig. Enthousiasme, in de etymologische zin van het woord, is altijd meer mijn ding geweest. Mijn vorige totale muziekobsessie, techno en house en andere elektronica in de jaren negentig van de vorige eeuw, heeft het meer dan tien jaar uitgezongen. Gezien het feit dat ik naast k-pop enkel nog naar aan Warp en Rephlex verwante muziekjes luister heeft die obsessie zich in het DNA gevlochten. Waarom zou dat met k-pop, een fenomeen waarvan ik na minder dan drie maanden amper de oppervlakte heb bekrast, anders zijn?

 De rush die ik van k-pop in mijn hersenbanen voel is enkel vergelijkbaar met die nu haast mythische  eerste nachten in Fuse, toen Laurent Garnier, DJ Deep, Richard D. James, Mark Broom, Luke Slater, In Sync en de jongens uit Detroit de draaitafels (hoe 20ste-eeuws klinkt dat zeg, een draaitafel!) kwamen beroeren. Het grote verschil is dat ik er nu geen stimulantia of andere geestesverruimende middelen voor nodig heb. Als dat geen winst is. De prijs van een youtube abonnement, grof geschat, dat is wat het tot nu toe gekost heeft. Gezien het aantal echt geniale k-pop acts zeer beperkt is, bestaat mijn k-pop platenverzameling momenteel uit 17 stuks, singles en extended plays en langspelers. Ik schat dat het er tegen midden 2024 een stuk of 25 zullen zijn. Als het al zoveel zal zijn. En dan enkel omdat die dingen op esthetisch vlak vaak leuke objecten zijn. Als ik dat vergelijk met de soms 20 tot 30 vinyls die ik vroeger maandelijks uit de platenzaak mee naar huis voerde - met uitschieters tot 50 per maand - is dat financieel niet bepaald een aderlating. Bezit is passé: your future, our clutter. Vinyl liefhebbers aller landen mogen zich voorbereiden voor het op de markt komen van een uitmuntende collectie techno en house. Zijn we daar ook weer klaar mee. Het ziet er nu niet bepaald naar uit dat actuality nog veel toekomst in zich draagt. Virtuality here I come.

Notes on K-pop 5: Re-Reading List K-pop

  Steeds opnieuw blijkt dat de eerste Gibsons na al die tijd - nu toch ook weer 40 jaar geleden - amper verbeterd kunnen worden. Hij heeft zich enkel een heel klein beetje van locatie vergist. Klein foutje zonder gevolgen voor de insteek. Wist hij veel dat het in Zuid-Korea zou zijn dat alle snoetjes er hetzelfde zouden gaan uitzien en dat zijn Idoru nu vrij rondlopen op de straten en de podia van Seoul in plaats van die van Chiba en Tokyo.

 Als anderen menen Thomas Mann of Dostojevski om de zoveel tijd te moeten herlezen - weer: zeer 20ste-eeuws - dan is dat bij mij enkel het geval met de eerste twee Gibson trilogieën en enkele DeLillo's (The Names en White Noise in mijn geval, met Underworld en Mao II als randgevallen). Zelfs Pynchon en Dick zijn nu al een beetje meer gedateerd dan die twee. (Ik twijfel nu even: Misschien toch Palmer Eldritch? Maar dat is toch wel heel pessimistisch. Je leest de teleurstelling van iemand die meer drugs heeft gebruikt dan goed voor hem is, net als bij A Scanner Darkly. En teleurstelling leunt te vaak aan bij moralisme, de locus classicus voor de idealist wiens dromen in rook zijn opgegaan).  

 Vreemd genoeg - of misschien juist niet - heeft Gibson juist gemikt met die allereerste trilogie, met een goede tweede voor The Bridge. Dat is altijd het gevaar met science fiction: hoe dichter je bij de tegenwoordige tijd aanschurkt, hoe groter het gevaar op risicovolle extrapolaties die hun doel helemaal voorbij schieten. De Blue Ant trilogie lijkt nu een beetje een shot in the dark en de Jackpot trilogie, hoewel bij wijlen zeer futuristisch, heeft me nog niet helemaal kunnen overtuigen. Nog af te wachten, maar twijfelachtig dat uit het laatste deel nog verdere grote ideeën gedistilleerd kunnen worden.

 Ook zeer herlezenswaardig voor mijn huidige denkpatronen lijkt me Bruce Sterlings Zeitgeist, dat een verhaallijn over een multiculturele girl group aanlengt met Brian Eno en staatsterrorisme. Ook eens opnieuw uit de kast trekken.

vrijdag 15 december 2023

Notes on K-pop 4: Raid the Music Bank!

 Om nog enigszins samenhangend en niet volledig puberaal uit de hoek te komen, stel ik mijn geplande stuk over aespa voorlopig nog even uit. Want Blackpink allemaal goed en wel, aespa is echt wel the real deal en da shit als het op k-pop aankomt. Zelfs X maak ik dezer dagen onveilig om mijn totale liefde te verklaren. Waarbij ik blijkbaar allerlei Sapphische zusters en anderszins queer folk blij al dan niet boos maak. Ach, het is altijd wel wat en op X hebben de mensen het allerkortste lontje. Mooi zo! Als dan toch alles kapot en de schop op moet en mag, is ook bannen, shunnen en blocken na een seconde vergeten. Too bad! Still 7 billion human beings left to piss off. Nieuwe media zijn immers het instrument bij uitstek om korte aandachtspannes nog korter te maken. Als ik een lange aandachtspanne wil, ga ik wel naar kantoor. Of lees ik een boek.

 Ik had van mezelf, na een halve eeuw lang aan verschroeiend tempo allerlei muziekgenres gevampiriseerd te hebben, verwacht dat mijn enthousiasme voor k-pop nu wel een beetje voorbij zou zijn. Valt dat tegen! Vandaag thuis werkende stootte ik op youtube op een real time uitzending van het Music Bank Global Festival. Mijn eerste live stream van een k-pop festival! Zomaar eventjes drie uur niets dan k-pop! Tijdens de werkzaamheden nog wel. Geld verdienen en k-pop luisteren en kijken. Bester of both worlds wordt het zelden. Van de beste en meest vernieuwende muziek tot de allergoorste, slijmerigste, op de grofste gemene deler gerichte bagger! Met Koreaanse reclameblokken! Met humor waarvan je zelfs als niet-Koreaan snapt dat hij heel erg flauw is! Newjeans, de sensatie van 2023, was er; Ive (met Baddie en I Am, mee van de krakers van het jaar); StayC; aespa uiteraard (met Spicy en de mijlpaal Drama); Zerobaseone; TxT; Riize; met andere woorden zowat iedereen die dit jaar potten heeft gebroken in k-pop. Beeld je Eurosong in, maar dan met enkel Koreaanse inzendingen. Met vuurwerk, lasers, regelmatige overdosissen bombast, verkleedpartijen en van stal gehaalde, zoals men dat dan pleegt te zeggen, mooi oud geworden k-pop krakers.

 Nog vreemder: tijdens een Koreaanse live stream komen daar opeens dronebeelden van het Sportpalast in mijn thuisstad voorbij. Antwerpen werd zelfs op Koreaans-Engelse wijze uitgesproken. Zes van de acts komen zowaar optreden op een tramrit van mijn voordeur. Ik ben nu al hysterisch. Ik wou al tickets scoren, maar de mededeling was ondanks simultaantechnologie nog niet in Antwerpen aangekomen. Ik dacht dat mijn eerste k-pop concert Ive in Amsterdam, in juni 2024, ging zijn, maar het kan dus nog sneller. I love the 21st century.

 Nog steeds stel ik vast dat deze muziek tegelijkertijd volkomen tegengestelde gedachten en gevoelens kan oproepen. Blijkbaar is het mogelijk om op dezelfde moment ontzettend hard te genieten van iets terwijl een rationele stem steeds nadrukkelijker in je achterhoofd schreeuwt: Hoe slecht is dit wel niet? Hoe kan je dit nu goed vinden? In the name of all gods and divinities, man, pull yourself together! 

 Het is een gedachtengang die al vroeg tijdens mijn k-pop verslaving opdook: k-pop heeft veel gemeen met Italo disco, toen verguisd en een beetje belachelijk gevonden, nu als klassiek te boek gesteld. Originaliteit wordt ten strengste afgeraden; best available technology wordt massaal ingezet; er wordt sneller gerecycleerd dan geproduceerd; het interesseert je werkelijk geen hol of je dit morgen nog als muziek zal beschouwen: enkel het hedonistische nu moment telt; een wereldtaal wordt op zeer originele wijze geïnterpreteerd - versta: ze begrijpen er niks van, maar het klinkt wel cool ("You must better watch out" is mijn huidige favoriet) - en als je even niet oplet komt er, haast zomaar, als een side effect, opeens een absoluut meesterwerk van de band gerold. 

 Dat Italo gevoel heeft natuurlijk zijn schaduwzijde. Heel veel k-pop, en dan vooral het gros van de boy bands (nog een zeer interessante vraag in k-pop: waarom klinken de girl groups zoveel beter dan de boy groups?), klinkt als een 21ste-eeuwse Seoul update van het gevreesde Modern Talking (You’re my heart, you’re my Seoul). Maar drukte dat olijke, gruwelijk gekapselde Duitse duo in de jaren tachtig dan uw en mijn pret? Dacht het niet. Zo ook is het met k-pop. Ondanks de niet aan te slepen olievaten stroopsuiker, de soms lichtjes tot zeer belachelijke danspasjes, de talloze groepen die zoveel members tellen dat je al snel niet meer weet wie nu de members, wie de backup dansers zijn, het vervaarlijk aan variété en vaudeville grenzende gedrag van de show masters en performers, de gedateerde schmalz van sommige artiesten (Kenny G, kom terug, alles is vergeven!), en het kinderlijke tot puberale gedrag van het aanwezige publiek blijven de dopamines ten allen tijde rijkelijk vloeien.

 Sportpaleis, 24 april 2024, here I come! Ik heb, in tegenstelling tot Bart de Zever, een echte afspraak met de geschiedenis.

zondag 3 december 2023

Notes on K-pop 3: Total Comeback Experience

 Als er goed en slecht nieuws is, beveelt men aan eerst met het slechte nieuws te komen. Welaan dan! Ik had ergens in mijn reptielenbrein kunnen versteken dat Coldplay en BTS, in beider hun muzikale sferen blandness made flesh, ooit een duet met de mensheid hadden gedeeld. Vandaag had ik de eer het te mogen horen en zien. Geen verrassing dat het de wachtkamermuziek van je hoogstpersoonlijke muzikale hel is. En bovendien slechte publiciteit voor k-pop. Verder ga ik over deze enormiteit voor eeuwig de stilte bewaren. Maar ik moest het toch even van me afschrijven. 

 Beter nieuws uit Zuid-Korea. Jisoo Blackpink heeft met haar soloplaat zomaar eventjes drie prijzen mogen wegkapen op de MMA's (voor de local: de Melon Music Awards). Blinks aller landen pinken (blinken?) minstens een traantje weg, zo ook ondergetekende. Bovendien is Flower / All Eyes on Me ook nog eens van het allerbeste dat ooit uit k-pop is voortgekomen, choreografie incluis.

 Misschien is het zelfs een van de redenen dat ik gisteren mijn eerste Weverse live, die van Jisoo dus, heb kunnen uitzitten. Die Weverse updates zijn in het Koreaans en hoewel er altijd wel een welwillende ziel is die de moeite neemt om 45 minuten tot anderhalf uur richtingloos geouwehoer naar het Engels te vertalen, is het Engels van de de vertaler meestal zo absurd slecht dat je nog eerder opteert voor het aanhoren van onbegrijpelijk Koreaans. Voordeel is dat je na een paar keer van die onverstaanbare lange stukken gepraat de idiosyncratische manier van vertalen (versta dit gerust als Koreaans letterlijk naar het Engels overgezet) als het ware kan retro-engineeren. Als je de fouten begrijpt die ze maken in de vertaling, is quasi 95% zelfs voor een Europeaan te volgen. Het volgen van zo'n live interactie met de fans (die via een chatfeed duizenden vragen afvuren, waarvan het idol er dan een selectie beantwoordt) blijft hoe dan ook een van de vreemdste dingen die je als nieuwbakken k-pop fan kan beleven. Ik weet nu bijvoorbeeld dat Jisoo al drie jaar geen kerstboom in huis heeft gehaald. Uiteraard weet ik wat ze heeft gegeten op de dag van de live stream. Het zat ook niet zo goed met het ontvangst van de iPhone. TMI is overduidelijk geen dingetje in de wereld van het k-pop idol. TMI of today is trouwens in elke live stream van je idol een vaste rubriek.

 Belangrijker is dat ik gisteren van mijn favoriete k-pop shop de laatste van aespa heb mogen ontvangen. Aespa namelijk, dames en heren, jongens en meisjes, is het allerbeste wat k-pop te bieden heeft en hun comeback is de eerste die ik in real time heb mogen meemaken. Dus dit is de uitgelezen kans om te beschrijven hoe het eraan toegaat als een k-pop groep een nieuwe plaat uitbrengt.

 U hebt als goed verstaander begrepen dat een comeback in k-pop niet betekent dat je na lange tijd, half vergeten, nog een keer met nieuwe muziek komt. Albums ofte langspelers zijn uiteraard ook in k-pop een traditioneel format, maar veel belangrijker zijn de singles en de extended plays. Gezien k-pop qua commercialisme en forced exposure zijn gelijke niet kent, wordt elke single werkelijk op elk denkbaar mogelijke manier onder de aandacht gebracht. Een groep komt dus met een comeback als de platenfirma denkt dat de fans de vorige single of mini-album nu echt wel genoeg gehoord hebben. Een stan wordt de muziek van zijn groep nooit echt beu, maar zoals reeds gemeld is stilstaan gelijk aan sterven, dus er moet regelmatig nieuw materiaal aan de wereld geopenbaard worden. In k-pop zegt men dan dat de vorige era eindigt en er een nieuw era aanbreekt. Voor aespa betekent dat het era Welcome to My World nu voorbij is en dat het Drama era nu is aangevangen. En dat tijdperk mag je heel letterlijk nemen. Als je geen k-pop fan bent, zou je kunnen zeggen dat je Drama krijgt tot het neus, oren en keel uitkomt. Als je niet oplet zit het in je DNA.  

 Het is mijn eerste comeback, dus zeker ben ik niet of het ook bij andere groepen zo verloopt als bij aespa. Maar ongeveer een maand geleden verschenen er op een dag, op Instagram, X, Facebook, op de site van SM Entertainment en youtube opeens foto's van Aespa met overal het woord Drama. Aespa is net als Blackpink een vierspan, dus je krijgt dan mondjesmaat gedurende een paar dagen een nieuw stel foto's van de leden van aespa, waar de esthetiek van het nieuwe concept stukje bij stukje duidelijk wordt. Die nieuwe esthetiek verschilt steeds grondig van die van het vorige era. Was Welcome to My World een zacht, meisjesachtig, zomers en sportief concept, dan is Drama grootsteeds, nachtelijk, donker en dreigend. Welcome to My World was Amerikaanse sportkledij, Drama gaat blijkbaar rood en zwart met jedi en samurai vibes worden. De vier dames dwalen als reuzen door wat je aanneemt een nachtelijk Seoul  is en gaan op een wolkenkrabber zitten, vangen met de handen een vliegtuig of kijken neer op een autostrade alsof het Matchbox autootjes betreft. Larger than life girls are in control.

 Een week of zo na de foto's komt dan de teaser. Je krijgt een music video van onder de minuut waar weer een tipje van de sluier wordt opgelicht, met een kort thematisch streepje muziek. Nog even daarna mag elk groepslid in een filmpje van tussen de tien minuten en een kwartier, de Sequence genaamd, een kort scenario acteren. Die filmpjes waren in dit geval overduidelijk ergens in de USA opgenomen. De groepsleden etaleren dan hun nieuwe look en in het geval van aespa - hun element is metaal - betekent dat ze de opstandige, stoere en onafhankelijke meid mogen spelen. De stills van die filmpjes zie je dan daarna terug wanneer je de plaat thuis openmaakt (een k-pop plaat is als een cadeau dat je uitpakt - professionele uitpakkers hebben hun eigen youtube kanaal).

 Vanzelfsprekend kan je dan een pre-order maken van een van de formats waarin de nieuwe plaat gaat verschijnen. Formaat moet je in k-pop letterlijk nemen. Dat gaat van een klein doosje met een usb-stick, over een traditionele cd, langs een fotoalbumformaat, tot een enorm grote doos met allerlei lekkers voor de stans (photo cards die je kan wisselen met andere fans, lyrics boekje, een stickerblad, een agenda, een poster, zelfs een fotokader, je kan het zo gek niet bedenken). De prijs is afhankelijk van het formaat. Een groot formaat kan je tot 100 euro kosten. Ook kan je meestal kiezen welk groepslid je op de cover wilt. Gezien Karina mijn bias is bij aespa, kies ik dus voor de Karina version. Heb je enkel foto's en fotokaartjes van Karina. Mocht je al de groepsleden even mooi en cool vinden, dan gaat dat je veel kosten, want een k-pop plaat onder 25 euro scoren gaat je niet lukken. (Incidenteel kan ik melden dat toen ik de k-pop geplogenheden nog niet onder de knie had, ik de Jennie version van Blackpinks Born Pink heb gekocht, terwijl Jisoo later mijn bias bleek te zijn. Zit ik nu dus opgscheept met een verkeerde versie. Niks tegen Jennie, maar ik kan verzekeren dat dit me niet meer zal overkomen.)   

 Na de pleiade van foto's, filmpjes en teasers komt dan de single. Wie denkt dat het enkel over de muziek gaat zal nooit iets van k-pop begrijpen. Het gaat tegelijk over de muziek, het concept, de nieuwe look (kledij, de dominante kleuren van het hele concept, kapsel en haarkleur, make-up, de opgeplakte vingernagels - een serieus dingetje in vrouwelijke k-pop), de choreografie die speciaal voor dit era is uitgedacht en uiteraard de music video waarin al het vorige samenkomt.

 Dan begint de promotie van de nieuwe single en daar is k-pop echt volledig uniek in. Gedurende enkele weken is aespa overal. Eerst en vooral moet je de nieuwe muziek en dans op elke muziekshow die Zuid-Korea rijk is (Inkigayo, Comeback Stage, MusicCore, MCountdown en NPOP zijn enkele voorbeelden) gaan brengen, eventueel in live geremixte herwerkingen, om het toch een beetje gevarieerd te houden. Lipsynchen wordt niet geaccepteerd, dus je moet laten horen dat wat wat je middels studiotechniek kan ook daadwerkelijk in de realiteit kan waarmaken. Slechte of luie zangeressen of rappers mogen zich aan snoeiharde kritiek verwachten. Het dansje is altijd hetzelfde, maar voor elke muziekshow hebben ze wel een ander, al dan niet bij elkaar passend, ensemble aangetrokken. Ik kan getuigen dat die dansjes na drie weken bijna elke avond optreden niet meer zo vlot en samenhangend eruit zien. De vermoeidheid en de ademloosheid zijn dan duidelijk zichtbaar. Een van de aespa meiden antwoordde deze week op de vraag van een fan: "What are you doing on Christmas" met een eerder gelaten: "Working". (Aespa heeft tijdens de Drama promotie ook nog tijd gevonden een Jingle Bell Rock voor de kerstperiode met de wereld te delen). Voor een idol houdt het echt nooit op. Je maakt jezelf beschikbaar, niet voor even en wanneer je daar zin in hebt, maar minstens voor zeven jaar, hetgeen de wettelijk vastgelegde maximum duur is van een idol contract. Als je al eens een vakantie neemt, is er een grote kans dat die op film wordt vastgelegd als promotiemateriaal.  

 Maar terug naar de comeback. Als de choreografie bevalt - en dat was de laatste weken duidelijk het geval bij Drama - dan staan X, Instagram, TikTok en youtube op geen tijd vol met allerlei k-pop collega's, vrouwelijk en mannelijk, die al dan niet in duo met een lid van aespa, het dansje, of althans toch het opvallendste stuk ervan (ja ook dat heeft een naam: de point dance), imiteren. Eerst en vooral komen de k-poppers aan de beurt die bij dezelfde platenfirma (je kan feitelijk beter zeggen: music concern) een contract hebben. Daarna alle andere Zuid-Koreanen die willen laten zien dat ze goed kunnen of graag dansen. Dat kunnen dan persoonlijke vrienden zijn, tv show hosts of bekende acteurs en actrices. Met andere woorden: als de plaat een succes is, heeft bijna iedereen met naam en faam in de Zuid-Koreaanse entertainment industrie na een paar weken de persoonlijke imitatie of interpretatie van het dansje op Tiktok gezet. Buitenlandse fans volgen dan al snel. 

 Na een tijd je heb je Drama zo vaak gehoord dat je gaat slapen en opstaat met minstens het refrein in je hoofd. Beu word je het nooit. Dat is het ware mysterie van k-pop. Hoe dat werkt, daar ben ik nog niet achter. Maar als ik door die hele promotiemachine Drama ondertussen honderd keer heb gehoord onderschat ik het waarschijnlijk nog. Vandaag zal ik het zeker tien keer opgezet hebben (nu ja, het youtube algoritme schotelt me Drama keer op keer voor), met de korte stukjes die je op Instagram, X en youtube hoort daar nog afgetrokken. Tot aespa met een volgende comeback komt hang je aan een Drama-infuus. Als dat niet het geval is, ben je geen stan. Hoogstens een local - zo noemen k-pop fans mensen die geen k-pop fan zijn - of een occasionele voorbijganger, a pitiful interloper. 

 Volgende stap is dat de groep acte de presence geeft op de typische Zuid-Koreaanse variety shows. Voor mij de bekendste is Knowing Bros, een show die ingericht is als een klaslokaal en waar van nog wel enigszins interessante tot de meest idiote vragen worden gesteld door een rij van mannen die minstens tien jaar ouder zijn dan de gemiddelde k-popper en waar allerlei onnozele spelletjes worden gespeeld en opdrachten uitgevoerd en iedereen voor de goede vorm minstens een klein beetje belachelijk wordt gemaakt, als ze al niet stevig uitgelachen worden. Zeker is dat je na al dat geleuter dan ook nog eens je dansje mag uitvoeren, als het ware tussen de schoolbanken (waar natuurlijk de meeste k-pop fans dagelijks hun broek of rok slijten). Het is vooral door die variety shows dat je respect krijgt voor die jongens en meisjes. Wie dit tot een goed einde kan brengen kan een en ander verdragen. Ik heb toch al een paar keer groener-dan-groen lachende gezichten mogen ontwaren. Maar dat hoort er dus bij: wie bekend is verdient het minstens toch een klein beetje vernederd te worden. Als je pech hebt, ga je voor de hele wereld af als een gieter. Maar blijven lachen is de boodschap. Altoos en voortdurend. Idols smile. Period.

 Na de variety shows komen dan de fan meets en fan signs. De fan meet vindt plaats in open lucht, voor een selectie fans op een of ander plein in Seoul (je neemt aan dat ze via een loting uitgenodigd worden). Het is nu winter in Zuid-Korea, dus dat betekent dat je in ijskoude temperaturen gekleed als iemand die op poolexpeditie vertrekt, de fans toespreekt. Gezien Karina de leader en de unnie (letterlijk de oudste zuster, in de praktijk het oudste groepslid) van Aespa is spreekt zij eerst. Ze heet iedereen welkom, vraagt of de nieuwe single en music video op de algemene goedkeuring kunnen rekenen, lult nog een heel eind verder over eender welk aan Drama gerelateerd onderwerp. Vervolgens mogen de andere members ook een verhaaltje vertellen of hun gevoelens meedelen. Karina steunt dan de jongere groepsleden door hen aan te sporen en hen uit te leggen hoe je de communicatie met de fans moet aanpakken (ze is haar carriere ooit begonnen als ulzzan, het Koreaanse woord voor influencer, andermans producten en uiteraard haar eigen mooie snoetje aan de man brengend) en tikt hen eventueel op de vingers als ze het volgens haar niet goed doen, of te zacht spreken of wat weet ik nog. Afgesloten wordt meestal met de distributie van een klein geschenkje, eventueel een rondje selca, een groepsfoto, een algemeen dankwoord en een buiging.  

 Fan signs vinden plaats in een of ander congres- of winkelcentrum of nog een omgebouwde turnzaal en daar mogen de fans de versie van Drama die ze zich hebben aangeschaft laten signeren door het lid of de leden van hun voorkeur. Sommige stans willen een handtekening van elk groepslid, anderen enkel van hun bias. De gebruikelijke cadeau'tjes en pluisbeesten worden uitgewisseld, er wordt een kort persoonlijk praatje gemaakt en men sluit af met een fist bump of met een hartje maken, waarbij de member dan de ene helft verzorgt en de fan het ontbrekende halve hart. Ook hier weer zijn de groepsleden in een nieuw plunje gestoken. Voor fan signs zijn die plunjes liefst zo cute mogelijk, dus in het geval van een girl group als aespa met bijhorende katteoortjes of volledig in teddystof gehuld. Winter kreeg deze week van een fan een taekwondo uniform ten geschenke, dat ze dan ook onmiddellijk moest aanpassen om vervolgens haar beste fight moves te laten zien. Daarin gesteund door een flinterdunne, maar niettemin breedgeschouderde Karina, die een black belt Taekwondo heeft en als lead dancer van aespa op fysiek vlak een allround bad ass is.     

 Ondertussen word je elke dag overspoeld met videos waarin de Drama dans elke keer op een andere manier wordt uitgevoerd. Er is de performance stage (in een decor, meestal een industriële loods of een gestyleerde halve ruïne, met backup dansers), de eye contact version (elk member kijkt dan, u raadt het al, direct in de camera, zodat je als fan je bias in de ogen kan kijken), de rehearsal dance (in de balletzaal van het SM Entertainment HQ, met de spiegel als achtergrond, of langs de andere kant van de zaal, met de wolkenkrabbers van Seoul als decor) en de relay dance (members staan achter elkaar opgesteld zodat je steeds een member een stuk van het dansje ziet uitvoeren, vervolgens gaat dat member opzij en sluit achteraan aan en zo gaat dat verder tot het einde van het nummer). Als je de dans moves dan nog niet uit het hoofd kent, ben je blind of dement.

 Wat je ook altijd kan verwachten een paar weken na de release van de music video is een Behind the Scenes, dus een making of. Gezien Aespa conceptueel is opgezet als een team van stoere, immer tot strijd bereide gothic cybersamurai, betekent dat dus dat je de repetities van de actiescenes en de zwaardgevechten voor de kiezen krijgt, met andere woorden actie voor de blue/green screens en de videodecors. Uiteraard ontploffen er dingen, sneuvelen allerlei props en attributen, vloeit en sproeit het nepbloed rijkelijk en is vuur overal. Ook die making of eindigt met een korte toespraak van een van de members, met een onvermijdelijk dankwoord en het vriendelijke verzoek om de muziek en de video 'lots of love' te geven.

 Dan nog is het niet voorbij. Bij aespa krijg je bij elke comeback ook nog een korte, tot nu toe steeds drie episodes durende serie. Bij Savage, Next Level en Girls waren dat mangafilmpjes; bij het Welcome to My World era een kleurrijke vaudeville-achtige jonge huisvrouwenkomedie en bij Drama een mysterie in een spookhuis. Ook daarvan krijg je trouwens vroeg of laat nog een making of voorgeschoteld. 

 Tenslotte meldde Karina - als leader van een groep ben je automatisch ook de spokes person - ons enkele dagen geleden dat de promotie nu is afgelopen, terwijl na deze totale overload de fans natuurlijk om meer blijven schreeuwen (Nu al?). Gelukkig voor de stans werden deze week de al hoger vermelde MMA's uitgereikt. Dat is drie dagen avondvullend entertainment waar le tout K-pop aanwezig is (Blackpink uitgezonderd, Jisoo kwam zelfs haar drie awards niet persoonlijk afhalen), er in stijl getafeld wordt (wie naast elkaar zit kan erop rekenen dat ze als duo meteen van een relatie verdacht worden), iedereen in haute couture voor de dag komt en de jaarlijkse awards uitgereikt worden in een aantal categorieën waar de Oscars jaloers kunnen op zijn. Meegenomen dat aespa vier awards mee naar huis mocht nemen. Hetgeen een beetje verrassend is, want aespa was tot nu toe toch voornamelijk een groep die wegens hun experimentele muziek door andere k-pop groepen hoog in het vaandel gedragen werd (musician's musicians zeg maar), terwijl zich dat niet altijd vertaalde in dikke hits. Vier awards betekent dat ze na 4 extended plays nu zijn toegetreden tot de galerij der Groten van de K-pop. Happy MY's all over the world, dat spreekt. U zult nu wel al begrepen hebben dat MY de officiële naam voor een aespa fan is. Dat bekt ontzettend slecht, maar dat maakt van mij een MYBlink, of iets in die aard. 

 En nu moet ik mezelf excuseren, want ik moet dringend de youtube filmpjes van de MMA's gaan bekijken. En daarna staat er nog een Weverse update van Winter op het programma. Ook k-pop fan zijn is hard werken.

zondag 26 november 2023

Notes on K-pop 2: The show must go on

 Twee maanden zijn razendsnel voorbij gegaan en mijn k-pop obsessie is nog steeds intact. Ik schat dat ik ondertussen 95% van mijn luistertijd besteed aan k-pop. Er zijn dagen dat het 100% is. Ik heb mijn schermtijd van een bijna pathologische acht naar een nog steeds redelijk bezeten zes uur dagelijks kunnen terugbrengen, maar die dagelijkse zes uur zijn nu al een tijdje de stabiele norm. Voor het overige kunnen nog enkel bepaalde artiesten op Warp op mijn aandacht aanspraak maken. En dat is dan vooral omdat ik na uren k-pop luisteren enkel tot rust kan komen met ietwat rustigere synthetische muziek. Veel Aphex, enige Black Dog, een streepje Flying Lotus, misschien wat BoC. Maar minder synthetisch dan dat moet het niet worden. Mijn excuses aan mijn jazzcollectie. Sorry not sorry. Want ik word nog steeds ontzettend blij van deze muziek en het hele love love love circus eromheen. Als dat escapisme is, so be it. Alsof het in de huidige staat van de wereld niet stilaan een verplichting is eraan te ontsnappen. Andere sterrenstelsels en dimensies behoren momenteel nog niet tot de mogelijkheden. K-pop zal moeten volstaan.

 Het nieuwe Blackpink contract is nog steeds niet bekend gemaakt, maar nadat de dames deze week collectief een MBE lintje hebben gekregen van His Majesty Charles III (naar het schijnt om hun inzet voor het klimaat - whatever) en Rosé in een panel met Jill Biden de naties mocht toespreken, mogen we aannemen dat ze enkel al voor de vorm een verdersluimerend bestaan zullen gaan leiden. Hun reputatie en bankrekening (en de beurskoers van YG entertainment) zou het vast niet ten goede komen als ze na een staatsbanket op Buckingham Palace bekend maken dat ze feitelijk niet meer bestaan. Quid pro quo.

 Vermoed mag worden dat hun nu 27-jarige lijven na zeven jaren constant dansen en dagelijkse bezoeken aan het krachthonk en de pilates niet onmiddellijk staan te springen om een nieuwe marathon wereldtournee aan te vatten. Overigens heeft YG Entertainment ondertussen de gisteren zevenkoppige en vandaag nog zeskoppige (naar verluidt heeft de mental health van eentje een foutgelopen rhinoplastie - waarover later nog meer - niet overleefd) girl group Babymonster samengesteld (trouwens deels opgeleid door Blackpink henzelve), die vandaag debuteren. Blackpink heeft dus geen prioriteit meer. 

 Het is ook al meer dan een jaar geleden dat ze nog muziek met de wereld hebben gedeeld en in k-poptermen betekent dat evenveel alsof je een decennium afwezig bent geweest. Wie haalt het ook in zijn hoofd dat een stel dat nu naar de dertig loopt gaat kunnen en willen concurreren met de nooit opdrogende bron jonge leuke hippe meiden? Nieuwe muziek van Jisoo, Jennie, Rosé en Lisa is welkom, maar ik ga er niet op zitten wachten. Hun discografie is trouwens wel krachtig genoeg om als klassiek de toekomst tegemoet te treden. En zoals Freddie het ooit volkomen terecht uitschreeuwde: The show must go on!

 Het mooie van k-pop is dat ik op enkele weken mijn loyaliteit al heb kunnen verleggen. Blijkbaar maakt dat me een multi, een stan die zijn loyaliteit verdeelt over meerdere groepen. Jong van geest mag ik dan blijkbaar zijn, ik ben nu wel iets te vergevorderd in jaren om obsessief BLACKPINK FOREVER te gaan staan schreeuwen. Dat is ook eerder iets voor mensen die k-pop met een westerse mind set tegemoet treden. Blackpink is fantastisch, maar als er overvloed is, waarom dan je focus voor altijd vastleggen? 

 De waarheid over k-pop is dat er een enorme hoeveelheid mooi verpakte muzikale mediocriteit (nota bene: echt slecht is het nooit, want gewoon te goed geproduceerd en te goed voorbereid - ik sluit voor de goede vorm alle akoestische ballads en trage tranentrekkers uit) voorhanden is. Maar is het niet zo dat je in elk muziekgenre de parels moet opduiken tussen het overvloedige slijk? Tot nu toe hebben aespa, Stray Kids, Ive, Le Sserafim en Newjeans me kunnen overtuigen. De rest? Ça va, maar vaak is het meer van hetzelfde, alleen al omdat k-pop de gewoonte heeft zichzelf te kannibaliseren. Je hebt er alle vertrouwen in dat er in de toekomst meer lekkers op komst is.

 Als er ergens echte vernieuwing opduikt, kan je er zeker van zijn dat er een vloedgolf van regelrechte kopieën volgt. Mind you, dat is allerminst erg en het getuigt van een 20ste-eeuwse mind set om die manier van muziek maken te willen duiden als diefstal, plagiaat of pastiche. Het is zelfs een van de essentiële kenmerken van k-pop. Net zoals pre-moderne schilders het vak leerden door oudere meesters te imiteren, is originaliteit geen basiswaarde. Vernieuwing wordt haast per toeval geboren door zoveel mogelijk te produceren. Westerse begrippen als genie, originaliteit, authenticiteit en invloed spelen niet mee. Het is door en door commerciëel en ultra-kapitalistisch. Je verkoopt of je stopt ermee, wat verder ook de aard van je reputatie mag zijn. Stiltstaan is doodgaan.

 Geen toeval dan dat de echt originele k-pop groepen een uiterst miniem oeuvre bij elkaar spelen. Blackpink heeft op zeven jaar tijd amper 33 nummers uitgebracht. BTS bijvoorbeeld heeft er al 218, het al even gladde Seventeen 124. Aespa, mijn huidige favoriet, heeft er na drie jaar nog maar 29, waarvan ook weer minstens een deel de gevreesde ballad betreft. 

 Waarbij we zijn aangekomen bij een van de andere kenmerken van k-pop: het aanspreken van zowat elk denkbare demographic en muzikale voorkeur. Het tot nu toe beste langere werk wat ik heb mogen horen is het debuutalbum van Le Sserafim, dat zowaar tien nummers lang spannende muziek aaneenrijgt. Maar ook daar stoot je bij nummer elf op een trage en daarna zelfs op een 2023 versie van Gloria Estefan. Het tot nu toe onovertroffen Blackpink heeft twee langspelers. Maar als je van meer dan de helft van de nummers verwacht dat ze opwindend en spannend luistervoer bieden, kom je bedrogen uit. De tweede is zelfs een beetje een stinker. Au suivant! is dan al snel het oordeel. Voordeel is dat die suivant altijd klaar staat.

 K-pop een genre noemen slaat de bal trouwens volledig mis. K-pop is alle verleden en toekomstige genres tegelijk (ik droom van k-pop harmoniëen op een AFX beat) en eerst en vooral de nationale muziek van Zuid-Korea. Er mogen dan ondertussen genoeg Thaise, Chinese, Vietnamese, Taiwanese en Japanse groepsleden deel uitmaken van k-pop groepen, de nadruk op het Koreaanse blijft. Groepen die liedjes met English only teksten uitbrengen worden al snel verweten het westerse publiek ter wille te zijn (met Blackpink als de grote schuldenaars). K-pop is er toch vooral op uit de westerse culturele dominantie te doorbreken. Korean only is al even zeldzaam. De norm blijft Koreaans doorspekt met coole Engelse woorden uitdrukkingen, eerder als meme dan als taal fungerend, die vaak op een idiosyncratische manier gearticuleerd worden.

 De aanwezigheid van niet-Koreaanse meisjes en jongens geeft het al aan: K-pop is inclusief (zij het enkel voor andere Zuid-Oost Aziaten, black and white and brown need not apply: ze mogen de liedjes schrijven of produceren, maar graag achter de schermen en vanop afstand). Het Koreaanse aspect mag je nooit uit het oog verliezen. Wie de redelijk strikte Koreaanse maatschappelijke en morele normen in de wind meent te moeten slaan, kan zijn verdere carriere vergeten. K-pop idols drinken, als ze al iets hebben met alcohol (in alcoholreclame verschijnen is zeer controversieel en de wetgever is er nog niet uit of het al dan niet verboden moet worden), met mate, roken niet (en als ze het dan toch doen zeker in een designated smoke area), they drive safely (met veiligheidsgordel, ook in music videos!), lachen altijd, zijn altijd positief (hoewel het uiten van persoonlijke muizenissen en moeilijkheden zeer hard wordt geapprecieerd, want daarmee toon je waarachtig te zijn), hebben geen vaste vriendin of vriendje (de zogenaamde dating ban) en zijn liefst heel de tijd CUTE, waarbij het laatste, naar Japans voorbeeld, misschien wel het allerbelangrijkste is. De getormenteerde loner en het neerslachtige genie bestaat niet in k-pop. Verveling tonen is verboten. Verlegenheid en sociale onaangepastheid zijn daarentegen dan wel weer ontzettend cute. Sex, drugs and k-pop it ain't. 

 Er wordt verwacht dat idols op zeer regelmatige tijdstippen hun dagelijkse leven met hun fandom delen. Dat vertaalt zich in bijna dagelijkse updates op Instagram, X, Tiktok en Facebook en regelmatige persoonlijke live streams op Weverse, waar ze meestal met enkel hun hoofd in beeld - face porn iemand? - hun gevoelens, dagelijkse bezigheden (die heus niet interessanter zijn dan die van jou en mij), stress- en impulsaankopen, en vooral wat ze gegeten hebben of op het punt staan te gaan eten (een ware Koreaanse obsessie) met de world at large delen. Indien nodig zorgen ze voor emotional support. Zo heb ik de laatste weken al minstens drie idols hun fans zien aanraden dat ze zich met de komende donkere en koude winterdagen goed moeten aankleden en induffelen zodat ze niet ziek worden tijdens de examenperiode.   

 Het maakt volstrekt niks uit of dat delen van je leven nu echt of gespeeld is. Het is wat het fandom verwacht en je moet al een heel sterk acteur zijn - en wie is dat op achttienjarige leeftijd? - om dan je ware persoonlijkheid en gedragingen te kunnen verbergen - de doorwinterde professionals van Blackpink zijn daarin na zeven jaar misschien de enige uitzondering.

 K-pop idols zijn met andere woorden publiek bezit. Op gestelde tijden worden de meiden en jongens naar bepaalde locaties gevoerd voor fan signings en fan meets, waarbij stans de kans krijgen om een praatje te maken met hun bias (hun favoriete member van de groep - de mijne zijn Jisoo bij Blackpink en Karina bij Aespa), de nieuwe plaat te laten handtekenen en als je geluk hebt zelfs de hand te schudden of samen met je idol een hartje te maken. Een selfie - selca in het Koreaans - met je bias is natuurlijk het ultieme. Idols krijgen dan ook regelmatig te maken met tranerige al dan niet huilende stans, die hen ook nog eens zelf in elkaar geknutselde geschenkjes en knuffelbeesten aanbieden (knuffelbeesten zijn de potlach van k-pop). Blackpink heb ik ooit een warme maaltijd weten bereiden voor een selectie fans.

 Het constant in de schijnwerper staan - zelfs als het licht uit is: Weverse updates vinden vaker dan niet 's avonds of net voor het slapen gaan plaats - lijdt er dan ook toe dat kritiek op je gedrag, je persoonlijke tics, hoe je eruit ziet, wat je zegt, hoeveel moeite je doet om een goed idol te zijn (Dans je wel met voldoende inzet? Past die nieuwe look wel bij je? Kan dat kapsel of die nieuwe haarkleur wel? Ben je niet te dik? Beantwoord je aan het Koreaanse schoonheidsideaal? Ben je niet te sexy of te schaars gekleed?) niet aflatend is. Komt nog bij het fenomeen van de hater ofte anti. Voor sommige fans is het namelijk niet voldoende een bias te hebben. Het kan ook zijn dat ze luidruchtig en aanhoudend een bepaald group member neersabelen. Elk van de hierboven opgesomde redenen is daarvoor trouwens goed, af en toe tot op het randje van racisme (en soms erover ook) als het een niet-Koreaans groepslid betreft. 

 Het gebeurt niet vaak, maar sommigen kraken onder die voortdurende aandacht en kritiek en moeten al dan niet tijdelijk de groep verlaten, om hun mental of andere health te laten verzorgen. Nog erger is als moreel laakbare feiten uit het verleden worden opgerakeld (Je hebt ooit op 13-jarige leeftijd het n-woord gebruikt! Op school was je een pester! Je hebt politieke uitspraken gedaan! - een controversiële mening hebben is the worst of the worst in idol land). Minstens zet de platenfirma je dan op non-actief, maar vaker moet je de groep verlaten, die zonder dat er een vleugje aan de lucht is, verder gaat zonder jou. Men neemt nota en je bent morgen vergeten. Hoogstens krijgt het spijtige feit een vermelding op de wikipediapagina. 

 Nee, het pad van de idol loopt niet over rozen. Maar dat houdt een nooit opdrogend reservoir van jonge mensen niet tegen. Op westerse wijze zeuren over uitbuiting, grensoverschrijdend gedrag, favoritisme, onderbetaald worden, overwerkt en constant moe zijn en andere vormen van wat men tegenwoodig een toxische werkomgeving noemt, daar moet je als idol niet mee komen. Dan geef je beter meteen op. Daar is men ook eerlijk over. Filmpjes genoeg op youtube waar vaak piepjonge mensen tijdens een danstraining tot huilens toe tot het uiterste gedreven worden. Het filmpje waarin Lisa Blackpink een aspirant danseres ijzig vraagt: "Why don't you smile? I told you to smile" is legendarisch. Maar wie doorbijt en alles wat op zijn pad komt kan verdragen staat wie weet de eeuwige roem te wachten. 

Wat die eeuwige roem in de praktijk inhoudt is stof voor een volgende post.

zondag 29 oktober 2023

Notes on K-pop 1: How I stopped worrying and learned to love Blackpink

22 september 2023. Beetje vervelende vrijdagavond. Nog nooit een noot k-pop (ga het bij de kleine letter  houden, typt sneller) gehoord. Waarom niet eens samplen waar de hype om te doen is? Je bent een muzikale veelvraat en je hebt daar nog nooit echt iets van gezien noch gehoord terwijl een vierde deel van de meest nabije platenzaak erdoor ingenomen wordt. Je beseft ook dat je nu al een 10 tot 15 jaar geen enkele nieuwe westerse poptrend hebt gevolgd, laat staan interessant bevonden. 

Nu beseft zelfs iemand die niet op sociale media zit dat het dan op youtube (kleine letter maar weer) te doen is. Ok, net als iedereen heb ik ooit BTS wel eens gehoord. Omdat ik niet zo'n hater (waarover later meer) ben, zal ik het erbij houden dat dat mijn ding niet is. K-pop in het zoekvak en een paar uur later is het zover: Alice has tumbled down the rabbit hole. Uiteindelijk gestopt met kijken en luisteren (want je kan geen k-pop consumeren - het woord is, zo zal blijken, goed gekozen - zonder tegelijk de music video (de M/V) te kijken (vaker dan niet ondertiteld om de niet Koreaanse fan een ruwe - nu ja, ruwe, waarover later ook weer meer - vertaling te bieden van waar de teksten over gaan)) omdat de batterij van de smartphone naar nul begon te dalen (mijn telefoon is mijn pc, een ding dat ik niet bezit). 

Resultaat na een avond van 4-5 uur kijken en luisteren: een overprikkelde kop, beetje wazig voor de ogen, een lichaam dat zowel intern als extern lijkt te gloeien, oren die tuiten, endorfines die maar niet willen uitwerken en, het allerbelangrijkste, ik ga er ook meteen voor uitkomen: een totale verslaving aan de girl group Blackpink. Heroïne is niet zo verslavend. Ben ik zeker van.

Dat wat men sinds corona een bubbel noemt echt wel een realiteit is besef je wanneer je plots beelden ziet van Coachella 2023. Blackpink treedt daar niet zomaar op. Nee, Blackpink is de headliner. Je ziet een enorme arena - ik schat 100K mensen - met als enige verlichting... ROZE. Na een tijdje de spanning erin gehouden te hebben met een herhaald gefluisterd 'Blaaaaaack Piiiiiink' barst het los. Bombastische intro, veel rook, vuurwerk, een wall of sound van meisjesgekrijs en daar komen ze dan het fluoroze tempelvoorplecht uitgelanceerd. Vier meiden, uitgedost in, jawel, ROZE. Later uiteraard ook in het ZWART. De muziek is TO-TAAL overweldigend: een mix van zowat alles wat je maar kan bedenken dat in clubland en het meer gesofisticeerde hitparadevoer de laatste dertig jaar is voorbijgekomen: house, techno, electro, dubstep, crunk, trap, Baltimore en Jersey Club, trance, R&B, hiphop, wat Amerikanen EDM noemen zeg maar, allemaal nog eens aangelengd met oosterse motieven uit - uiteraard - Koreaanse, Arabische en Indische (ik mis er minstens nog een paar) muziektradities. De production values klinken haast wetenschappelijk afgewerkt en zeggen dat het uit de luidsprekers spat is een schier belachelijk understatement: het explodeert in je oren en er is geen vrije ruimte meer in je hoofd. De vier dames dansen (synchroon en in lijn, dat spreekt), rappen en zingen - dat wil zeggen een mix van playback en soundmix - anderhalf uur aan een stuk, met een interludium waarin ze hun soloprojecten (die ik 5 weken geleden nog als matig interessant kon beleven) aan de wereld mogen openbaren. Een juggernaut noemen ze dat in het Engels. Op het einde zitten ze ook nog sexy op een rij stoelen de reeds gloeiende hoofden op hol te jagen. Vreemd genoeg komt het woord sex zelfs niet in je op.

De meiden - laten we maar meteen met de deur in huis vallen, want ik ga de namen nog vaak genoeg moeten uitschrijven: Jisoo, Jennie, Lisa en Rosé - zijn allemaal ontzettend mooi, werkelijk flinterdun, gedragen zich zonder fout ontzettend cute en hebben een onuitwisbare smile op hun gezicht. Ze lijken ook van echt iedereen te houden. Dat wordt zelfs nadrukkelijk in de verf gezet tijdens wat ik later zal vernemen de ment wordt genoemd. Het hele muzikale circus wordt dan stilgelegd en de dames - ondertussen zijn ze toch allemaal de 25 voorbij - nemen de microfoon om ons te vertellen hoeveel ze wel niet van ons houden, dat ze zonder hun fans hier niet zouden staan, dat ze trots zijn om op Coachella te mogen headlinen, dat ze het allemaal niet kunnen geloven en zo verder en zo voort. Er wordt ongegeneerd gegriend.

Tot zover een korte impressie van een fenomeen waar ik tot 35 dagen geleden geen enkel, maar dan ook geen enkel idee van had: Blackpink is een van de grootste groepen ter wereld. Hun wereldtournee heeft ondertussen meer opgebracht dan die van de Spice Girls. Na Psy's Gangnam Style, dat er 11 jaar over gedaan heeft om aan 4,9 miljard views te komen, werden hun video's van DDU-DU DDU-DU en Kill This Love op respectievelijk vijf en vier jaar tijd 2,1 miljard en 1.9 miljard keer bekeken (BTS, die al sinds 2010 bezig zijn en een household name zijn staan er net achter). Elk van de vier meiden is zoals men dat in Parijs noemt égérie van een bekend modehuis of juweelontwerper, Lisa is zelfs de muze van Hedi Slimane van Celine (scheelt meteen dat ze zich niet moeten uithongeren om zich in een maatje 34 te wurmen). Ze waren te gast om hun dansje en oppervlakkig feelgood praatje te doen op zowat elke Amerikaanse Late Show, terwijl het Engels van Jisoo en in mindere mate dat van Lisa praktisch onbestaande is. Ze verkopen stadions uit van Thailand en Indonesië tot de UK, Australië en Japan. Blackpink zijn met andere woorden wereldberoemd, terwijl het overgrote deel van hun muziek toch in het Koreaans gesteld is. Ik had nog nooit van hen gehoord.

Het punt van heel deze uiteenzetting is dat ik niet enkel moet constateren dat Blackpink een wereldwijd fenomeen is. Ik vind het ook gewoon ontzettend goede muziek. En ik meen te mogen zeggen dat ik dat niet zo snel zeg. Maar het gaat natuurlijk verder, veel verder, dan dat. Ik ben fan, punt uit. En fandom betekent een emotionele investering in het onderwerp van dat fandom. Je wordt dus Blink, wat de naam is voor een fan van Blackpink. Ik kijk de reality serie Blackpink House en de vlogs van de members (Blackpink gaat boogschieten, Blackpink gaat op vakantie in Thailand, Blackpink gaat naar de zoo, Blackpink gaat naar de kerstmarkt van Keulen, Jisoo gaat de Kleine Zeemeermin bekijken in Kopenhagen). Ik heb het grootste deel van de Nextflix film Light Up the Sky gezien. Ik mis geen enkele roddel (Lisa heeft iets met Frédéric Arnault, zoon van Bernard van LVHM! Jisoo is uit elkaar met haar vriendje, een bekend Koreaans acteur!! Jennie zat naast Usher op die receptie of modeshow!!! Het is niet waar, het is niet waar!) of signalement (Rosé was in Parijs en New York! Lisa was in Thailand en Ho Chi Minh City! Jennie komt aan op Incheon airport!). Ik heb een Instagram account aangemaakt om mijn favoriete idols te volgen. Als er iemand me vraagt om aan een Blackpink poll mee te doen (Which Blackpink member is the cutest? Who has the best hairstyle? Which member looks best in black? Who is your bias in Blackpink?) dan wordt er geliket en geklikt. Ik heb een t-shirt van Pink Venom. Ik schaf me die ontzettend onhandige boxen aan die wel een cd bevatten (dinosaurus die ik ben wil ik die muziek ook wel eens af en toe door betere luidsprekers dan iPhone speakers horen), maar die toch voornamelijk om de fotoshoots lijken te draaien. Uiteraard kijk ik de m/v's talloze keren na elkaar om samen met mijn medeBlinks ervoor te zorgen dat Blackpink zijn zoveelste Guinness record haalt en er zijn dagen dat ik ga slapen en opsta met tekstflarden of zelfs heelder refreinen van Blackpink nummers die uit het niets opeens in mijn hoofd beginnen af te spelen. Ik heb ondertussen al 500 of meer pins van Blackpink op mijn Pinterest staan. Ik heb een lijn in het zand kunnen trekken toen ik bijna een poster ging kopen. Ging zelfs voor mij te ver. 

Maar voorgaande opsomming, het nieuwe normaal zeg maar, is voor mezelf elke dag opnieuw een verbazing. Ik luister effectief 90% van de tijd enkel nog k-pop. Iets anders dan elektronische dat wil zeggen synthetische muziek kan ik niet meer aan. Ik overloop zelfs elke week de nieuwe nummers in de Koreaanse hitparades. Ik zal er ook meteen bijvertellen dat het meeste redelijk generisch voer betreft en vaker dan niet is het suikergehalte zo hoog dat je er een beetje misselijk van wordt. Maar dat lijkt me blijkbaar niet tegen te houden om tussen vijf en acht uur schermtijd per dag te spenderen aan k-pop, waarvan 75% aan Blackpink. En eerlijk? Blackpink heeft 15 goede nummers op zeven jaar uitgebracht en dan hebben de meiden elk nog een handvol goede solonummers. Dat zijn 20 nummers, give or take. En dan moet je weten dat Blackpink misschien zelfs al is opgehouden te bestaan. Want hun 7-jarig contract met YG Entertainment is verlopen en geen enkele member heeft al verlengd. Binnen enkele weken (nee, binnen exact 17 dagen) zou het kunnen dat tranen over heel de wereld rijkelijk vloeien. Rituele zelfmoorden behoren tot de mogelijkheden.

Met deze notes on k-pop ga ik de komende tijd proberen te begrijpen hoe zoiets is kunnen gebeuren met iemand die volgend jaar 50 wordt. Hoe werkt dat proces waardoor k-pop zulk een obsessie, zeg gerust verslaving kan worden? Want als hyperzelfbewuste persoonlijkheid denk ik elke dag opnieuw hoe het in godsnaam mogelijk is dat dit mij kan overkomen. Uiteindelijk is dit toch muziek voor en door jonge tot zeer jonge mensen, die de totaalervaring van luisteren, kijken, liken, following, supporten en wat weet ik nog gewoon zijn omdat ze ermee zijn opgegroeid. In mijn vrije tijd luister ik normaal gezien naar complexe jazz, death metal, doom, obscure new wave en industrial, Braziliaanse en Japanse muziek, moderne compositie en alles wat weird en out is. Vaak zeer serieuze muziek dus. Ik ben geboren in 1974 en zelfs toen ik in de jaren negentig jong was, was het internet verre van de alomtegenwoordigheid die het nu is. Uiteraard kan je tot op zekere hoogte niet aan het online gebeuren ontsnappen, maar als iemand die het analoge tijdperk nog heeft beleefd, kan ik nog de keuze maken om het internet even on hold te zetten en terug naar de realiteit te grijpen, om het in Gibsoniaanse termen uit te drukken: to fall back in the flesh.  

Ik zal ermee volstaan dat ik daar momenteel nog amper toe in staat ben. Stray Kids, aespa en Le Sserafim volg ik ook. En gezien ik een laatkomer ben, zijn er ondertussen honderden groepen - het zijn voor het overgrote deel groepen, geen soloprojecten - om je in te verdiepen en ik kan me dus voorstellen dat deze obsessie (voor mij een obsessie, voor vele anderen blijkbaar de normale manier om met k-pop om te gaan) nog wel flink wat toekomst in zich heeft. Maar ik moet dit gewoon nu uitschrijven zonder filter.

Het leek me verder ook wel leuk om, net zoals dat in k-pop het geval is, om in de taal te schrijven die me op dat moment het meest gepast lijkt. Ik zal dus regelmatig overschakelen tussen Nederlands en Engels, met whenever the fancy takes me een stukje Frans, Duits en Latijn ertussen. Gewoon omdat dat de talen zijn waarin ik in mijn hoofd mijn gedachten orden. 

De hele waarheid is dat ik er zelfs al aan heb gedacht om minstens de rudimenten van Koreaans te leren. En was ik 18 jaar, dan lag mijn vliegtuigticket naar Seoul nu klaar (kan nog altijd, laten we eerlijk zijn). K-pop zit momenteel in mijn bloed en dreigt zich aan mijn DNA te gaan hechten. Het is waarlijk everything everywhere all at once en er is geen ontsnappen aan. Dat is overdreven natuurlijk, maar ik heb er voluit voor gekozen om voor de totale onderdompeling te gaan. Laat de wereld maar branden. K-pop = Life. Of zoiets, dat ik, ondanks het overduidelijk irrationele aspect ervan rationeel wil proberen te duiden. De vraag die ik me constant stel: is hetzelfde mogelijk om zelf nog bewust die omschakeling tussen ratio en het irrationele te maken. 

Ik vind dit alles (muziek die alle andere gewoon op non-actief zet, fandom, de consumptie van iets wat als het totale betekeningloze niets omschreven kan worden, girl en boy groups, constant hyped up zijn), zulk een vreemde gewaarwording dat ik na vele jaren nog eens voor het scherm plaatsneem om dit te documenteren, zij het alleen al voor mezelf. En omdat het best mogelijk is dat Blackpink binnen enkele weken ophoudt te bestaan, ga ik in sneltempo de woorden laten vloeien.

Zonder enige gêne zeg ik dan ook: BLACKPINK IS THE REVOLUTION!